Belirsizliğin BİST 100 endeksine etkisinin ve piyasalar arası bulaşıcılığın doğrusal olmayan ve asimetrik ekonometrik yöntemlerle modellenmesi

Belirsizlik ve bulaşıcılık kavramları iktisadi literatürde kapsamlı bir şekilde incelenmiştir ancak yapılan çalışmalarda kullanılan endeks, veri ve yöntemler ülke özelinde ve sık frekanslı veri setleriyle kullanıma uygun değildir. Bu nedenle bu çalışmada Türkiye'deki makroekonomik belirsizliğin finansal piyasalara olan etkisinin Covid-19 salgını dönemi özelinde incelenmesi için analog değişkenler ve Shahbaz, Omay ve Roubaud (2019) birim kök testi, doğrusal olmayan ARDL (Shin v.d., 2013) ve Hatemi-J (2012) asimetrik nedensellik testi gibi yeni nesil ekonometrik analizler kullanılmıştır. Çalışma makroekonomik etkilerin BİST 100 endeksine etkisi ve piyasalar arası bulaşıcılık olarak iki bölüme ayrılmıştır. Makroekonomik belirsizlik analogları olarak CDS primleri, ABD Doları/Türk Lirası efektif satış kuru ve TL Gecelik Referans Faiz değerleri, piyasalar arası bulaşıcılık modelinde ise BİST 100, CAC 40, DAX 30, Eurostoxx 50, FTSE 100, NASDAQ ve S&P 500 serileri kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan 2020 yılına ait verilerin öncelikle Shahbaz, Omay ve Roubaud (2019) birim kök testiyle durağanlık analizleri yapılmıştır. Ardından makroekonomik belirsizlik modeli için Shin v.d. (2013) tarafından geliştirilen doğrusal olmayan ARDL (NARDL) modeli kullanılarak makroekonomik belirsizliğin BİST 100 endeksine olan etkisi incelenmiştir. Kısıtlı sabitli ve kısıtlı trendli NARDL modelinin ardından bağımsız değişkenlerin BİST 100 endeksiyle olan nedensellik ilişkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar makroekonomik belirsizliğin piyasalar üzerinde çeşitli gecikmelerde anlamlı ve asimetrik etkilerinin olduğunu ve aynı zamanda bağımsız değişkenlerden BİST 100 endeksine farklı yön ve anlamlılıklarda nedensellik ilişkileri olduğunu göstermiştir. Bulaşıcılık modeli kapsamında ise çalışmada kullanılan piyasa endeksleriyle BİST 100 endeksi arasındaki ilişki incelenmiş, yapılan analizlerde NASDAQ ve S&P 500 endeksi ile BİST 100 arasında negatif şokların karşılıklı olarak birbirlerinin nedenseli olduğu görülmüştür.