Besteleme pratiğinde geleneksel halk müziğinin yeri ve uygulama modelleri "Azerbaycan bestecilik ekolü örneği"

Bu araştırmada; besteleme pratiği açısından Geleneksel Halk Müziği (GHM) örnekleri esas alınmıştır. Bu bağlamda, Azerbaycan bestecilik ekolünün oluşturduğu örnekler, üslûp açısından analiz edilerek, çalışmada bugünün besteleme ve çok seslendirme teknikleri ile uygulamalı modellere yer verilmiştir. Betimsel yöntemi ile yürütülen bu araştırmada Tarama ( Survey ) modeli esas alınmıştır. Verilerin toplanması aşamasında literatür tarama, doküman analizi ve sözlü görüşme tekniklerinden faydalanılmıştır. Belirli zaman periyodu ile eser türlerini kapsayan bu çalışmada ulaşılabilen nota kaynakları taranmış, ses ve video kayıtların analizi yapılmıştır. Çalışmada, Prof. Dr. N. Karasar'ın "Sözlü iletişim yolu ile veri toplama tekniğidir" ( Karasar, 2015: 165 ) olarak tanımladığı "Görüşme" yöntemine yer verilmiş, konu ile ilgili uzman kişilerin görüşleri alınmıştır. Araştırmada; XX. yüzyılın ilk yarısında Azerbaycan bestecilik ekolü tarafından senfonik türünde ürettiği eserlerin; makamsal, ezgisel, armonik, biçimsel ve çalgısal açıdan konu ile ilgili zengin içerik oluşturduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Çalışmada Azerbaycan bestecilik ekolünün eser örnekleri incelenerek, GHM'nin Uluslararası Sanat Müziği (USM) içerisinde rolü ve önemi araştırılmıştır. Ayrıca bu ekolün elde ettiği başarılı örneklerden faydalanarak GHM'ye ait ezgilerin uygulamalı çok seslendirme çalışması yapılmış ve bunun sonucunda piyano eşliği modelleri ortaya çıkmıştır. GHM'nin bestecilik pratiğindeki yeri tespit edilerek üretilebilecek yeni çok sesli örneklerin ( modellerin ) tasarlanması mümkün olduğu düşünülmüştür. Fakat bu süreçte armoni kavramının ön plana çıktığını tespit edilerek, armonik anlatımının içerisinde makamsal unsurların yer alması için yeni çözümlere ihtiyaç duyulduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Besteleme Pratiği, Geleneksel Halk Müziği, Azerbaycan Bestecilik Ekolü, Çok Sesli Eserler, Armoni Kavramı