Bilgi teknolojileri ve gözetim toplumu üzerine sosyolojik bir çalışma

Gözetleme olgusu, insanlığın var oluşundan bu yana varlığını devam ettiren bir davranış modelidir. Gözetim kavramının "göz" kelimesinden türediğini ve bilgi teknolojilerinin de onun en yakın aracı olduğunu söylemek mümkündür. İlk çağlardan bu yana neredeyse tüm toplumlarda gözetim, toplumsal denetim ve kontrolü sağlayan iktidar güçlerinin önemli bir aracı olmuştur. Yıllar boyunca toplum; ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel alanlarda gelişme göstererek birtakım değişim ve dönüşümlere maruz kalmıştır. Değişen toplum yapısıyla birlikte gözetimin yapısında da birtakım dönüşümler meydana gelmiştir. Özellikle internet ve bilgi teknolojileri ile tarihten günümüze kadar gözetimin dönüşümünü kapsamlı olarak ele alan bu çalışmada, internet ve bilgi teknolojilerinin etkisi üzerinden, akışkanlaşan bir gözetim ile karşı karşıya kalındığı gerçeğine ulaşılmıştır. Uzun yıllar boyunca görme duyusu ile gerçekleşen gözetim pratikleri, günümüzde yalnızca bireyler aracılığıyla değil takip cihazları, kameralar, internet, dinleme cihazları, uydu sistemleri, telefonlar, bilgisayarlar gibi farklı teknolojik araçlarla da yapılmaktadır. Devamlı olarak gelişme gösteren bilgi teknolojilerinin hemen hemen her alanda kullanılmaya başlanması ile coğrafi olarak tüm sınırlar ortadan kalkmıştır. Yaşamı küresel alana çeviren bilgi teknolojileri, internet veya sosyal ağların kullanımı ile bireylerin gönüllü olarak özel yaşam ihlaline, güvenliğin yok oluşuna, özel alan ile kamusal alan arasında ayrımın ortadan kalkmasına neden olmuştur. Dolayısıyla tarih boyunca önemini hep koruyan mahremiyet, bilgi teknolojileri ve gözetimin dönüşümü ile günümüzde daha fazla ihlal edilmeye başlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilgi Teknolojileri, Denetim, Gözetim, Gözetim Toplumu, Mahremiyet