Between science and religion: Ahmet Midhat's poetics and politics of reconciliation

Bu tez, Ahmet Midhat'ın bilim ve İslam'ı uzlaştırmak için kullandığı anlatı stratejilerini incelemektedir. Midhat'ın Müdafaa, Ben Neyim? Hikmet Maddiyeye Müdafaa, Niza-ı İlm ü Din, Fenni bir Roman yahud Amerika Doktorları ve Acayib-i Alem eserlerine odaklanarak, Tanzimat'ın Batılı kavram ve söylemlerin OSmanlı entelektüel alanına girmesini sağlayan bir çeviri projesi olduğunu savunur. Bir kültürel aktör olarak Midhat, Batılı düşünürlerle diyaloga girerek bilim ve din ilişkisine ilişkin materyalist söylemleri, çatışma tezini bilimsel argümanlar ve tartışma yöntemlerini uyarlamaya çalışmıştır. Bu düşünürler arasında materyalistler, Protestan misyonerler ve John William Draper gibi figürler vardır. Bilim ve İslam'ı uzlaştırma arayışında, Midhat, bu strateji ve argümanları İslam'ın hizmetine sunarak Osmanlı bağlamına uyarlamaya çalıştı. Midhat, fikirlerini daha geniş kitlelere aktardığı bir araç olan romanlarında bilimsel gelişme, uygarlık ilerlemesi ve ahlaki değerler açısından benin ötekiyle karşılaştığı soyut kronotoplar oluşturmuştur. Mikhail Bakhtin'in diyalog ve soyut kronotop kavramlarıyla beraber betimleyici çeviribilim yaklaşımlarından yararlanan bu tez, Ahmet Midhat'ı Batılı fikir ve kavramların pasif bir alıcısı ve uygulayıcısı olarak tasvir etmektedir. Bu tez, Midhat'ın Osmanlı entelektüel alanında bilim ve İslam arasındaki uzlaşmayı sağlamaktaki rolünün kapsamlı bir portresini sunmaktadır.