Multimodal analysis of translation of sociolects in the case of Bir Başkadır / Ethos

Kendilerine bağlı dil dışı anlamlar barındıran standart olmayan dilsel varyasyonlar, dilsel farklılıkları oluşturmak amacıyla görsel işitsel ürünlerde yer alırken karakterleri betimleme gibi farklı iletişimsel işlevleri yerine getirmektedir. Bu nedenle, bu varyasyonların aktarımında görsel-işitsel çevirinin yazılı ya da sözlü metni bir dilden başka bir dilin sözlü ya da yazılı haline getirecek şekilde bire bir karşılık bulmanın ötesine geçmesi gerekmektedir. Bunun nedeni, görsel-işitsel metinlerin sadece sözel düzgülerden oluşmayıp, anlam oluşturmada birbiriyle etkileşim halinde olan birden fazla düzgüyü (görsel, işitsel) de barındıracak şekilde çok göstergeli ve çok düzgülü bir doğası olmasıdır. Bu bağlamda, çalışmada farklı düzgüler arasında kurulan ilişkileri ve çeviri stratejilerinin bu ilişkiler üzerindeki etkisini ortaya çıkartmak amacıyla Netflix'de yayınlanan bir Türk yapımı dizi olan Bir Başkadır /Ethos'daki (Oya, 2020) sosyal ağızların altyazı çevirisinin betimsel analizinin yapılması hedeflemektedir. Dizinin seçilme nedeni farklı sosyokültürel çevrelerden gelen pek çok karakterin arasındaki iç içe geçmiş ilişkileri yansıtmasıdır. Dizide standart olmayan varyasyonlardan en belirgin olan sosyal ağızları belirlemek ve çevirinin farklı düzgüler arasında kurulmuş olan ilişkileri koruma, etkisiz hale getirme ve değiştirme üzerindeki etkisini incelemek için Sara Ramos Pinto'nun analitik analiz çerçevesinden (2017) faydalanılmıştır. Sonuç olarak, 141 sosyal varyasyona rastlanılmış ve içlerinden 14'ü fonolojik, biçim-sözdizimsel ve sözcüksel özelliklerine bağlı gruplandırılarak ayrıntılarıyla incelenmiştir. İncelenen her bir birimde çevirmenin sosyal ağızları standart dile yaklaştırarak nötrleştirme stratejisini benimsediği sonucuna varılmıştır. Bu durum, kaynak metindeki sözlü düzgüye yerleştirilen iletişimsel anlamın kaybolmasına ve diğer düzgülerin gerçekleştirmesi beklenen anlatısal işlevi yerine getirirken çevirinin katkı sağlayamamasına ve sonuç olarak izleyicinin anlamlandırmayı sadece diğer düzgülere bağlı kalarak yapmasına neden olmuştur.