Bir diplomat ve siyaset adamı olarak Cevat Açıkalın

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan itibaren 1960'lı yıllara kadar takip ettiği dış politikanın önemli isimlerinden biri olan Cevat Açıkalın'ın yaşamı ve meslek hayatı çerçevesinde Türk dış politikasına yapmış olduğu katkı, tez çalışmasının esas konusunu oluşturmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde üst düzey görevlerde bulunmuş bir bürokrat olan Ali Cevad Bey'in çocuğu olarak dünyaya gelen Muhittin Mehmet Cevat Açıkalın, Cenevre'de hukuk eğitimini tamamladıktan sonra Cenevre Konsolosluğu'nda kâtip kadrosunda çalışmaya başladı. 1922 yılında, Lozan Konferansı'nda görevlendirildi. 1924 yılından itibaren, Varşova, Kabil, Prag, Belgrad, Tahran ve Moskova gibi başkentlerde kâtip ve hukuk müşavirliği, merkezde Dışişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği ve Genel Sekreter Özel Kalem Müdürlüğü görevlerinde bulundu. 1938 yılında, Atatürk'ün onayıyla, Hatay Fevkalade Murahhaslığı görevine getirilen Açıkalın; silahlı bir çatışma olmaksızın diplomatik bir zaferle kazanılan Hatay'ın Türkiye'ye ilhakı konusunda önemli çalışmalar yaptı. 1939 yılında Dışişleri Bakanı Şükrü Saraçoğlu'nun Moskova'da yaptığı, Türk-Sovyet ilişkilerinde dönüm noktası özelliği taşıyan görüşmelerde Türk heyeti içerisinde yer aldı. İkinci Dünya Savaşı başladıktan sonra, 1940 yılında, Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreter Yardımcılığı'na ataması yapılarak, bir dış politika üstadı olan İsmet İnönü'nün en yakınındaki isimlerden biri oldu. 1943 yılında, Türkiye'nin dış ilişkilerinde en hassas olduğu ülke Sovyetler Birliği'ne büyükelçi olarak atandı. Savaş'ın en kritik döneminde yapılan Adana ve Kahire görüşmelerinin alt yapısını hazırlamakla görevlendirilen bir diplomat olarak, Türkiye'nin politik duruşunu müttefiklerin anlamasını sağladı. 1950 yılından sonra Londra Büyükelçiliği, Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreterliği ve son olarak Roma Büyükelçiliği görevlerinde bulundu. 1961 yılında Cumhuriyet Senatosu'na Cumhurbaşkanı kontenjanından atanan on beş senatörden biri oldu. Cevat Açıkalın'ın, dört farklı iktidar (Atatürk, İnönü, Menderes ve 1961 yılı sonrası) döneminde de etkin görevlerde tutulması, Türk dış politikasının devamlılığının, siyasi rüzgâra göre değişimler göstermediğinin, çeşitli kaygılarla popülist adımların atılmadığı bir alan olduğunun güzel bir örneğidir.