Bir müzik eserinin anlam inşasında dinleyicinin rolü

Bu çalışma, müzik eserinin anlamını yalnızca besteci niyeti ve notaya yazılı yapı üzerinden açıklayan yaklaşımları sorgulayarak, dinleyiciyi anlamın kurucu öznesi olarak konumlandırmaktadır. Hermenötik ve alımlama estetiği kuramları çerçevesinde, müziksel anlamın besteci–icracı–mekân–dinleyici etkileşimi içinde, tarihsel ve bağlamsal olarak nasıl yeniden üretildiği tartışılmaktadır. Araştırma, nitel çoklu-vaka deseniyle yapılandırılmış; Beethoven'ın 9. Senfonisi, Kemani Hamza Bey'in Saba Mevlevî Peşrevi, "Misket" oyun havası ve Simge'nin "Aşkın Olayım" adlı pop şarkısı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Metin analizleri, tarihsel belgeler, icra pratikleri ve dinleyici alımlamasına ilişkin söylemler birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular, söz konusu eserlerin farklı bağlamlarda türsel, işlevsel ve sembolik açıdan dönüşüme uğradığını; dinleyicinin beklenti ufku, ön-anlamları ve kültürel konumunun bu dönüşümde belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Böylece dinleyici, müziksel anlamın pasif alıcısı değil, "ortak-yazar"ı olarak yeniden tanımlanmaktadır.