Bir üniversite hastanesindeki hastalarda kanser taramalarına yönelik tutumun ve kanser damgalamasının değerlendirilmesi

Amaç: Sosyal reddedilme ya da değersizleştirme olarak tanımlanan damgalama, hayatı tehdit eden kanser ile ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmada, üniversite hastanesine başvuran hastaların kanser taramalarına yönelik tutumlarının, kanser damgalama düzeylerinin ve bu değişkenlerle ilişkili olabilecek özelliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki araştırmanın evrenini, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi polikliniklerine başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar oluşturdu. Araştırma 25.03.2022-15.05.2022 tarihleri arasında 463 katılımcı ile gerçekleştirildi. Katılımcılara sosyodemografik ve bazı sağlık özellikleri ile ilgili sorular, Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği ve Kanser Damga Ölçeği sorularını içeren anket uygulandı. Verilerin değerlendirilmesinde Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 44,3±13,1 yıl olup, 240'ı (%51,8) erkek ve 223'ü (%48,2) kadındı. Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği'nin puan ortancası 100 ve Kanser Damga Ölçeği puan ortancası 52 idi. Katılımcıların sigara kullanım durumu ve cinsiyetlere göre ölçek puanları arasında istatistiksel olarak fark vardı (p<0,05). Lisansüstü mezunu olanların lise mezunu olanlara göre, sağlık güvencesi olanların olmayanlara göre ve geliri giderine eşit veya fazla olanların geliri giderinden az olanlara göre Kanser Damga Ölçeği puanı istatistiksel olarak daha düşük bulundu (p<0,05). Kanser taramalarına yönelik tutum ölçeği puanının her bir birim artışının kanser damgalamasını 0,96 kat azalttığı (p=0,001), erkek cinsiyetin 1,80 kat (p=0,021), sigara kullanımının 2,36 kat (p=0,001), gelir durumunun kötü olmasının 1,84 kat (p=0,017) ve güneşten korunmanın 1,87 kat (p=0,022) kanser damgalamasını artırdığı saptandı. Sonuç: Kanser taramalarına yönelik olumlu tutum kanser damgalamasını azaltmaktadır. Toplumda kanser taramalarına yönelik farkındalığın arttırılarak kanser damgalamasının azaltılması için kanser eğitimi ve bilinçlendirme kampanyalarını kapsayan toplum sağlığı politikaları geliştirilebilir. Anahtar Sözcükler: Kanser, damgalama, kanser taramaları, tutum