Bireylerin gazete okuma alışkanlıkları: Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımına göre okuyucu davranışları, tercihleri ve nedenleri üzerine bir uygulama

Liberal kurama göre dördüncü güç olarak tanımlanan medyanın, bilgilendirmeden eglendirmeye birçok islevleri bulunmaktadır. Bu islevleri yerine getiren en eski ve en güçlü kitle iletisim araçlarından birisi gazetelerdir. Gerek kamuoyunun olusmasında gerekse bireylerin haberdar olmasında gazeteler, gündelik yasamın bir rutini olarak önemini korumaktadır. Klasik iletisim sürecinde yer alan gönderici, mesaj ve alıcı üçgeninde, gazetenin alıcısı olan okuyuculara iliskin Türkiye'de yapılan çalısmalar sınırlılık göstermektedir. Bu çalısma, Eskisehir merkezi baz alarak, okuyucuların demografik bilgilerini, gazete okuma davranıslarını ve gazete okumaktan edinilen doyumların neler oldugunu belirlemek üzere, gazete okurluk arastırmaları içinde nicel arastırma metodolojisine dayanarak yapılmıs ancak; nitel arastırma yöntemlerinden derinlemesine görüsmeyi de kullanmıstır. Arastırmada, Kullanımlar ve Doyumlar Yaklasımı temel alınarak gazete okuyucularına iliskin davranısları betimlemek ve bir ?gazete okur profili? ortaya koymaya çalısılmıstır. Elde edilen veriler istatistiksel analizler yoluyla degerlendirilerek hem sektöre hem de akademik literatüre katkı saglamaktadır. Arastırma sonuçlarına göre en çok tercih edilen gazete yerel basından Sakarya; ulusal (yaygın) basından ise Posta olarak belirlenmistir. Basılı gazete okuma nedenleri içinde ise en çok verilen yanıtlar haberdar olmak ve bilgi edinmek olarak belirlenmistir. Okuyucuların gazetelerinde ilk olarak okudukları bölümler içinde ilk sayfa birincidir. Okuyucuların yaklasık üçte ikisi gazetelerini kendi almakta ya da evden birisi gazeteyi almaktadır. Benzer biçimde okuyucuların üçte biri gazetelerini evde okumayı tercih etmektedir. Arastırmada okuyucuların % 41,8'i gazete okumak için aksam saatlerini seçtigini belirtmistir. Gazete okumaya ayrılan ortalama süre seçeneginde, okuyucuların % 60,3'ü gazete okumaya 30 dakika-1 saat arası zaman ayırdıklarını belirtmistir. Okuyucuların % 31,9'u gazetelerini okuduktan sonra baska birine vermektedir. Okuyucuların düzenli olarak okudukları basılı gazeteyi tercih etme nedenleri içinde haberlerini begenirim ve köse yazılarını begenirim seçenekleri en fazla isaretlenmistir. En az isaretlenen seçenekler ise fotograflarını görmek için alırım ve gazetenin verdigi ek ya da hediyeyi almak için seçenekleridir. Gazete okuma nedeniyle elde edilen doyumlara bakıldıgında enformasyon edinme, eglence, bos zaman degerlendirme ve kendini gerçeklestirme faktörleri öne çıkmaktadır. Bu faktörler içinde en fazla denegin yanıtladıgı ve ortalaması en büyük olan madde gazete okurum çünkü; haber almamı saglar seçenegidir. Okuyucuların gazetelerinde sıklıkla okuduklarını belirttikleri bölümler sırasıyla, dünya haberleri, egitim haberleri, saglık haberleri, köse yazıları olarak belirlenmistir. En az okunan bölümler ise sırasıyla reklamlar, küçük ilanlar ve moda haberleri olarak belirlenmistir. Okuyucuları daha çok tatmin eden basın türüne bakıldıgında, okuyucuların yaklasık yarısı ulusal basından daha fazla tatmin olduklarını belirtmistir. Okuyucuların gazeteye olan ilgilerinin gelistirilmesinde sayfa tasarımı, içerik, haber çesitliligi gibi ögeler önemli bir yer tutmaktadır. Böylece, yarının yetiskinleri olacak genç kusaklara gazete okuma alıskanlıgının kazandırılması saglanabilir.