Bismil Ovası'ndaki bazı sulak alanların zooplankton faunası ve mevsimsel değişiminin incelenmesi

Bu çalışmada, Bismil Ovası'nda (Diyarbakır, Türkiye) Dicle Nehri'nin önemli kolları olan Ambar, Kuruçay, Pamuk ve Salat çaylarının su kalitesi 18 fizikokimyasal parametre kullanılarak değerlendirilmiştir. Kuruçay, kanalizasyon suyu deşarjları, akarsu yakınındaki hayvan gübresi depolama alanları ve sulama dönüş akışları nedeniyle diğer akarsulardan önemli ölçüde daha yüksek TOK, Na+, NO3-, NO2-, Cl- ve SO42- seviyelerine, buna karşın daha düşük DO seviyelerine sahiptir. Türkiye Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'ne göre tüm akarsular ortalama pH, NH4+ ve F- değerleri bakımından "çok iyi" su kalitesine (sınıf I) sahiptir. Ortalama DO seviyeleri baz alındığında, Kuru Çay "iyi" su kalitesine (sınıf II) sahipken, diğer akarsular I. sınıf su kalitesine sahipti. Tüm akarsular ortalama EC değerlerine göre II. sınıf su kalitesine sahiptir. Ortalama NO3- seviyeleri, Ambar ve Kuru Çaylarının II. sınıf su kalitesine sahip olduğunu, Pamuk ve Salat çaylarının ise "çok iyi" su kalitesine (sınıf I) sahip olduğunu göstermiştir. Ortalama PO43- seviyeleri bakımından Ambar ve Kuruçay I. sınıf su kalitesine sahipken, Pamuk ve Salat çayları II. sınıf su kalitesine sahiptir. Ağustos 2020'den Temmuz 2021'e kadar, Bismil Ovası'nın bazı akarsu ve göllerinde zooplankton taksonlarının yer ve zamana bağlı dağılımları araştırılmış ve Rotifera'dan 157, Cladocera'dan 23 ve Copepoda'dan 8 takson olmak üzere toplam 188 zooplankton taksonu tespit edilmiştir. Rotiferlerden Keratella procurva, Lecane dorysimilis ve Lepadella koniari Türkiye zooplankton faunası için yeni kayıtlardır. Tür zenginliğinde Rotifera grubu, toplam zooplanktonun yaklaşık % 84'ünü oluştururken onu % 12 ile Cladocera ve % 4 ile Copepoda grupları izlemiştir. Toplam 34 familya arasında; Brachionidae 23 takson ile en zengin tür çeşitliliğine sahip familya olarak kaydedilmiş olup onu, 21 takson ile Notommatidae, 20 takson ile Lecanidae familyaları izlemiştir. Ayrıca en fazla tür içeren cins, 20 tür ile Lecane cinsiydi. Bismil Ovası'nın akarsuları, göllerinden daha fazla tür içermektedir. Araştırma alanındaki üç farklı ekosistem karşılaştırıldığında; tanımlanan taksonlardan; 66 tanesi sadece akarsularda, 17 tanesi sadece karstik göllerde ve 1 tanesi de sadece baraj gölünde bulunmuştur.