BIST sürdürülebilirlik endeksine dahil olmanın şirketler açısından incelenmesi

Sürdürülebilirlik kriterlerini benimseyen şirketler; çalışanlarına, çevreye, topluma ve genel olarak ekonomiye katkı sağlayarak çok yönlü faydalar üretmektedirler; ancak bu kriterlere uyum sürecinde karşılaşılan maliyetler, şirket sahiplerinin sürdürülebilirlik uygulamalarına mesafeli yaklaşmasına neden olabilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, sürdürülebilirliğin çevresel, sosyal ve yönetişim boyutlarının benimsenmesini teşvik etmek ve bu yaklaşımların kazanımlarını görünür kılmaktır. Çalışma kapsamında, Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi'nde kesintisiz olarak en az beş yıldır yer alan 42 şirketin son üç yıla ait mali verileri analiz edilmiştir. Her bir yıl için 11 adet finansal oran kullanılarak, şirketlerin performansları kendi sektör ortalamaları ile karşılaştırılmış; oran analizi, yatay analiz ve dikey analiz yöntemleri uygulanarak bulgular yorumlanmıştır. Firma bazında analizlerin ardından sektörel bazda sonuçlar değerlendirilmiş ve nihai olarak tüm sonuçlar bir arada analiz edilerek sürdürülebilirliğin finansal performansa etkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar; sürdürülebilirlik uygulamalarının özel sektör şirketlerinde kamu sahipliğindeki şirketlere kıyasla daha fazla finansal fayda sağladığını ortaya koymaktadır. Sektörler açısından en olumlu etkinin bankacılık sektöründe gözlendiği, karlılık oranları açısından holding ve teknoloji sektörlerinin görece daha az etkilendiği belirlenmiştir. Genel olarak, sürdürülebilirlik uygulamalarının en fazla şirketlerin mali yapı oranları üzerinde etkili olduğu, bu bağlamda borçlanma düzeylerinin azaldığı ve özkaynak yapılarının güçlendiği tespit edilmiştir. Öte yandan, sürdürülebilirlikten en sınırlı düzeyde etkilenen göstergelerin likidite oranları olduğu saptanmış; buna karşılık, net kâr marjı ile özkaynak kârlılığı oranlarının, borçlanma oranının ardından en fazla olumlu yönde etkilenen finansal göstergeler olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, sektörel ve oran bazlı karşılaştırmalı bulgular sunularak ileri düzey finansal analizlere kaynak niteliği taşıması açısından literatüre katkı sağlanmaktadır. Bununla birlikte, genel ve sektöre özgü finansal avantajları ortaya koyan bu çalışma sürdürülebilirlik kriterlerinin kurumsal düzeyde daha yaygın benimsenmesini teşvik edebilir. Anahtar Sözcükler: Borsa İstanbul, Çevresel sosyal yönetişim (ÇSY-ESG), Kurumsal sürdürülebilirlik, Sürdürülebilirlik endeksi, Oran analizi