Türkçe araştırma makalelerinde vurgulama ve önlem alma yapıları

Duruş "konuşmacının belirli bilgiler hakkında sahip olduğu tutum dahil olmak üzere birçok farklı kişisel duygu ve değerlendirmeyi ifade eder." (Biber, 2006b: 99). Uygun dilsel yazın kurallarının kullanılması, yazarın duruşunu ifade etmesini sağlar. Bu dilsel yazın kurallarından biri de üstsöylem öğeleridir. Üstsöylem öğeleri arasında yer alan önlem alma ve vurgulama yapıları metinde duruş ifade edilmesini sağlayan iki önemli araçtır. Bu nedenle, bu çalışmanın temel amacı, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanında üretilen araştırma makalelerinde önlem alma ve vurgulama yapılarının sonuç ve tartışma bölümlerinde kullanımı incelemek ve değişik bilim dallarında üretilen makalelerde bu açıdan bir fark olup olmadığını belirlemektir. Bu amaçla, biyoloji, kimya, dilbilim ve psikolojik danışmanlık ve rehberlik olmak üzere dört akademik alandan 2017 ve 2018 yılları arasında hakemli dergilerde yayınlanan toplam kırk araştırma makalesi seçilmiştir ve makaleler Hyland (2005)' in Kişilerarası Üstsöylem Modeli kullanılarak nicel yöntem benimsenerek incelenmiştir. Örneklemdeki önlem alma ve vurgulama yapıları elle sayılarak belirlenip, daha güvenilir sonuçlar elde etmek için bulunan yapılar kodlayıcı tarafından tekrar incelenmiştir. Tespit edilen önlem alma ve vurgulama yapılarının sıklıkları non-parametrik bir test olan Mann-Whitney U ile bulunmuştur. Çalışmanın bulgularına göre olasılık yapıları Fen Bilimleri ve Sosyal bilimler alanlarında önlem alma yapıları olarak en yüksek kullanım sıklığına sahiptir. Edilgen yapıların da Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında önlem alma yapısı olarak sıklıkla kullanıldığı bulunmuştur. Belirteç öbekleri ve koşul tümceleri ise en az görülen önlem alma yapıları olarak karşımıza çıkmaktadır. Özel eylemler ve ikna edici eylemler Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında kullanılan en yaygın vurgulama yapıları olarak ortaya çıkmıştır. Zorunluluk/yükümlülük yapılarının ikinci en sık vurgulama yapıları olduğu görülürken sıfat öbeklerinin kullanımının da sık olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, ad öbekleri her iki alanda en az tercih edilen vurgulama yapılarıdır. Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanları kapsamında incelen makalelerde kullanım sıklığı açısından önlem alma ve vurgulama yapılarının arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir