Borsa İstanbul'da işlem gören aile işletmelerinin finansal performanslarının analizi

Aile işletmelerinin finansal performansını aile işletmesi olmayan diğer işletmelerin finansal performansı ile karşılaştırdığımız bu çalışmada, aile işletmeleri ''bir kişinin veya bir ailenin herhangi bir işletmenin hisselerinin en az %20'sine sahip olduğu işletme türü'' olarak tanımlanmıştır ve bu tanıma göre Borsa İstanbul'da işlem gören aile işletmesi sayısı 209 olarak belirlenmiştir. Ayrıca çalışmamızın sonuçlarının geçerliliğini test edebilmek amacıyla aile işletmelerinin tanımı '' 'bir kişinin veya bir ailenin herhangi bir işletmenin hisselerinin en az %50'sine sahip olduğu işletme türü'' olarak değiştirilmiştir. Bu tanıma göre ise Borsa İstanbul'da işlem gören aile işletmelerinin sayısı 155 olarak belirlenmiştir. Her iki durum için de test sonuçları tutarlı çıkmıştır. Finansal performans ölçütleri olarak toplam aktif karlılığı (ROA), öz kaynak kârlılığı (ROE), toplam satış kârlılığı (ROS) ve piyasa değerinin defter değerine oranı (MV/BV) kullanılmıştır. Tüm regresyon sonuçlarında, özkaynak kârlılığının bir işletmenin aile işletmesi olmasından negatif yani olumsuz olarak etkilendiği görülmüştür. Benzer şekilde şirketin tepe yöneticisinin (CEO) aileden olması ise özkaynak kârlılığı ile birlikte piyasa değerinin defter değerine oranını da negatif etkilemektedir. Yönetim kurulu başkanının aileden olması ise performans ölçütlerinin hiçbirini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etkilememiştir. Şirketin tepe yöneticisinin ayni zamanda yönetim kurulu başkanı olması ise aile ve aile olmayan tüm işletmeler için özkaynak kârlılığını olumlu yani pozitif etkilemektedir. Regresyon denklemlerine kontrol değişkenleri eklendiğinde sonuçlar değişmemiştir. Aile işletmelerini tanımlarken ''bir kişinin veya bir ailenin herhangi bir işletmenin hisselerinin en az %20'sine sahip olduğu işletme türü'' kriterini %50 olarak değiştirip yaptığımız geçerlilik testi (Robustness Test) regresyon sonuçları da bu sonuçları doğrulamıştır. Kontrol değişkenlerini ekleyerek regresyon sonuçları incelendiğinde ise, toplam aktif kârlılığının ve piyasa değerinin defter değerine oranının finansal kaldıraçtan negatif, satışlardan pozitif etkilendiği görülmüştür. İşletmenin yaşı piyasa değerinin defter değerine oranını pozitif etkilerken, yönetim kurulu başkanının erkek olması toplam aktif kârlılığını yine pozitif etkilemektedir.