Bulgar tarih yazımında II. Bulgar Devletinin kuruluşu ve Kuman/Kıpçaklar

Türk boyları içinde etkili ve dinamik bir boy olan Kuman/Kıpçaklar, tarihteki hareket alanları ve yayılma sahalarına bakıldığında geniş bir coğrafyada önemli izler bırakmışlardır. Kısa bir süre içerisinde Rus bozkırları üzerinden Balkanlara ulaşarak bu bölge siyaseti üzerinde önemli roller üstlenmeyi başarmışlardır. Bizans hâkimiyetinde bulunan Bulgaristan coğrafyasının kuzeyinde XII. yüzyılın son çeyreğinde büyük ölçüde ekonomik nedenlere dayanan bir ayaklanma çıkmış ve bu ayaklanmaya Kuman/Kıpçak asıllı Asen ve Peter adındaki iki kardeş öncülük etmişlerdir. Bu isyanın sonucu bölgedeki Kuman/Kıpçak, Bulgar ve Ulahlara özgürlük getirmiş ve II. Bulgar Devleti'nin bağımsızlığı ile sonuçlanmıştır. Yapılan birçok çalışma, Kuman/Kıpçaklar olmadan bu ayaklanmanın başarıya ulaşamayacağını göstermektedir. XIII-XIV. yüzyıllarda yine aynı devlette iktidarda olan Terter ve Şişman hanedanları da Kuman/Kıpçak kökenlidir. Döneme ait kaynaklarda Kuman/Kıpçakların bölgede oynadığı askeri ve siyasi önem açıkça görülmektedir. Ayrıca etnik olarak da bu coğrafyanın şekillenmesinde Kuman/Kıpçakların rolünün olduğu tarihi bir gerçektir. Bulgar tarihçilerin konuya ilişkin yaklaşımları ise siyasi konjonktöre bağlı olarak değişiklik göstermiştir.