Büyük melen nehri havzasında peyzaj onarımı ve yönetim stratejilerinin geliştirilmesi

İnsan müdahaleleri ile bozulan çevrenin onarılması 21. yüzyılın en önemli bilim ve sanat dallarından birisi olmaya aday olan doğa/biyo-teknik/peyzaj onarımının konuları arasındadır. Araştırmanın amacı havza ölçeğinde doğal ve insan müdahaleleri hakkında analiz ve değerlendirmeler yapılarak, bazı peyzaj onarım ve yönetim stratejilerinin geliştirilmesi, peyzaj onarımı çalışmaları kapsamında noktasal kararlar yerine üst ölçekli ve bütüncül kararların gerekliliğinin vurgulanmasıdır. Araştırma alanı 13 nolu Batı Karadeniz havzası içinde yer alan Büyük Melen nehri havzasının Düzce Efteni Gölü sulak alanı ve Karadeniz arasındaki su toplama alanını içermektedir. Büyük Melen nehri İstanbul'a içme suyu sağlayan Büyük Melen barajına su sağlaması nedeniyle ulusal olarak da önemlidir. Araştırmada havza ölçeğinde su geçirgenliği, potansiyel erozyon riski gibi peyzajın fonksiyonuna yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Ana nehir aksında alan kullanımlarına dayalı görsel peyzajlar belirlenerek her bir peyzaja ilişkin sorun ve çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Araştırmada "Akarsu Yakın Çevresi Görsel Habitat Kalite Değerlendirmesi" formu oluşturularak arazide elde edilen verilerle, büro ortamında yapılan değerlendirmelerin birbiriyle uyumlu olup olmadıkları t testi ile 35 noktada test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç olarak havza ve akarsu ana nehir aksına ilişkin yapılan değerlendirmelerden hareketle Büyük Melen havzasında, Mevcut arazi kullanımlarına ilişkin, Su kirliliği kontrol yönetmeliğine göre korunan alanlara ilişkin ve Ana nehir aksı çevresinde ve Alan kullanımına dayalı görsel peyzajlara ilişkin olmak üzere 3 ana başlıkta onarım stratejileri geliştirilmiştir. Ayrıca elde edilen bilgiler sonucunda bazı havza yönetim stratejilerinin geliştirilmesi sağlanmıştır. Tüm değerlendirmeler ışığında, havza ölçeğinde yapılacak peyzaj onarımı değerlendirmelerinin, ilgili havza içindeki farklı paydaşlara belirli görevler yükleyeceği ve sorunların koordinasyon içinde çözümlenebileceği sonucuna ulaşılmıştır.