Çalışma hayatı örneğinde Türkiye'de sosyal devlet anlayışı ve sosyal politikalar (1923-1960)

Osmanlı Devleti döneminde çalışma hayatına yönelik bazı düzenlemeler mevcuttu. Ancak bu düzenlemeler tam anlamıyla koruyucu ve kapsayıcı değildi. Çıkarılan nizamname ve kanunlar ile çalışanların hak ve özgürlüklerini korumaktan çok, üretimde verimliliğin devam etmesi hedeflenmişti. Bu dönemde belli bir iş kanunun varlığından ve dolayısıyla gerçek bir sosyal devlet anlayışından söz etmek mümkün değildir. Buna rağmen çeşitli dönemlerde işçi örgütleri kurulmuş ve işçiler olumsuz çalışma koşulları sebebiyle grevler gerçekleştirmiştir. 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle Türkiye'de ekonomik olarak pek çok atılım gerçekleştirildi. Devlet tarafından kurulmuş olan fabrikalar ile istihdam oranı yükseldi ve köylerden şehirlere göç hareketi hızlandı. Bu şekilde işçi sınıfı doğdu ancak yeni oluşan bu sınıfın çeşitli talep ve ihtiyaçları vardı. CHP iktidarı döneminde bu duruma yönelik çeşitli düzenlemeler yapıldı. 1936'da modern anlamda ilk İş Kanunu çıkarıldı. Ancak bu kanun çalışan kesimin tümünü kapsamıyordu. Çıkarılan diğer kanunlar ile çalışma ilişkileri düzenlenmek istendi. Grev yasağına rağmen sendikal faaliyetler ve işçi hareketleri bu dönemde kendine yer buldu. 1946'da çok partili hayata geçiş ile çalışma hayatında belirgin değişimler yaşandı. 1950 seçimleriyle iktidara gelen DP her ne kadar grev hakkını kanunen tanıyacağı vaadiyle özellikle işçilerin büyük desteğini alsa da hiçbir zaman bunu gerçekleştirmedi. Bu dönemde de yasak olmasına rağmen işçiler grev yapmaya devam etti. Sendikalar grev hakkının kanunen verilmesi için Hükümetle görüşmek gibi birtakım girişimlerde bulundular ancak başarılı olamadılar. Tüm bunlara rağmen DP döneminde işçiler çalışma koşulları, çalışma saatleri ve ücretlere dair çeşitli kazanımlar elde ettiler.