Çarlık devrinde Türkistandaki millî ayaklanmalar

Türkistan'ın millî bağımsızlık mücadelesi iki bölümde ele alınabilir. İlk bölümü Hive Hanlığı'nın Rus keşif kollarına karşı koyması ile 1717'de başlamıştır. Bu dönemdeki millî mücadele, Türkistan'ın işgal edilişine kadar organize edilen düzenli ordu birlikleri ve diplomatik yollardan yürütülmeye çalışılmıştır. İkinci safhası ise, Türkistan'ın bazı bölgelerinin Rus hakimiyetine girmesi ile milliyetçi simaların ortaya çıkması ve halkın iştiraki ile belirlenmiştir. İşte bu dönem ?Ayaklanmalar Devri? olarak adlandırılmaktadır.Ayaklanmalar devrine, bakıldığı zaman uzun bir dönem içerisinde biriken kin ve nefret, zaman zaman ortaya çıkmış ise de, çoğu zaman kendi aralarındaki anlaşmazlık ve birlikten yoksun olmaları sistemli bir hareketi geciktirmiştir. Bu ayaklanma veya karşı koymanın ortaya çıkmasında en önemli etken ise Rusya'nın takip ettiği siyaset ve baskının rolü olmuştur.Ruslar'a karşı çıkan bu ayaklanmalar Kazak, Türkmen ve Özbek topraklarında meydana gelmiştir. Rusya'nın işgali karşısında Türkistan'da birçok ayaklanmaya rastlamaktayız, ancak çoğu zaman bir sonuç elde edilemediğini görmekteyiz.Çarlık Rusya'sına karşı yapılan direniş hareketlerindeki en büyük eksiklik olan lidersizlik, Rusya'ya karşı yapılan mücadelelerin olumsuz sonuçlanmasında rol oynamış ve bu problem Sovyet Rusya döneminde de devam etmiş olsa da; Türkistan halkının misli görülmemiş kayıp ve facialara rağmen bağımsızlığı konusunda verdiği mücadele tarihte büyük bir öneme sahip olmuştur. Atalarımızın vatanın bağımsızlığı için verdiği büyük mücadele, esarete boyun eğmiş diğer milletlere örnek olmuştur.