Cerrahi ekibin ameliyathane hemşirelerinin yetkinliklerine yönelik algıları ve yetkinliği etkileyen faktörler

Amaç: Bu çalışmanın amacı, ameliyathane hemşirelerinin yetkinlik algıları ile cerrahi ekibin hemşirelerin yetkinliği ve etkileyen faktörlere yönelik görüşlerinin, derin bir anlayışla belirlenmesidir. Yöntem: Yakınsak paralel karma desende yapılan araştırma, Burdur, Isparta ve Antalya il merkezinde bulunan dört devlet, iki üniversite, bir eğitim araştırma ve on özel olmak üzere 17 hastanenin cerrahi ekip üyeleri ile yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunu 224 ameliyathane hemşiresi, nitel boyutunu ise 21 hemşire, 21 cerrah, 3 anestezist ve 9 tekniker/teknisyen olmak üzere 54 ekip üyesi oluşturmuştur. Veriler, Nicel ve Nitel Kişisel Bilgi Formları, Revize Algılanan Perioperatif Yeterlilik Ölçeği (PPCS-R) ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu aracılığı ile 1 Mart -20 Ağustos 2020 tarihleri arasında toplanmıştır. Nicel Veriler SPSS 24.0 paket programında, betimsel, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal-Wallis H testleri kullanılarak, Nitel veriler ise betimsel ve içerik analizi aracılığı ile değerlendirilmiştir. Araştırma verileri birbirinden bağımsız analiz edilmiş, tartışma bölümünde analitik genelleme yapılarak yorumlanmıştır. Bulgular: Araştırmanın nicel boyutunda hemşirelerin %.81.7'si kadın, %63.4'ü lisans ve üzeri eğitimli, %38.8'i yalnızca scrub hemşire olarak çalışmaktadır. Hemşirelerin perioperatif yeterlilik algıları yüksek (160.86±25.37)'tir. Ameliyathane hemşirelerinin yetkinlik alanlarında, teknik, güvenlik ve teknik olmayan alanlar olmak üzere üç bağlam, dokuz tema ve 34 alt tema elde edilmiştir. Yetkinlik kazanma sürecini etkileyen faktörlerde ise organizasyonel ve bireysel olarak iki temel bağlam, dört tema ve 26 alt temaya ulaşılmıştır. Ekip üyelerinin tamamı beklenen yetkinliğin, usta-çırak ilişkisi ile kazanıldığına vurgu yapmışlardır. Sonuç: Hemşirelerin perioperatif yeterlilik algılarının yüksek bulunması ve usta çırak ilişkisinin yetkinlik sürecini etkilemesi nedeniyle ameliyathane hemşireliğine özgü, örgün eğitim programlarının oluşturulması önemli bir gereksinim olarak karşımıza çıkmaktadır. Geliştirilecek müfredat içeriğinin, yetkinlik alanlarına temellendirilmesi ve kurumsal ihtiyaçların dikkate alınması önemli görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Cerrahi ekip, ameliyathane hemşireliği, yetkinlik, yeterlilik, karma yöntem, teknik ve teknik olmayan beceri