Cerrahi hekimlerin ameliyathanedeki gergin davranışlarının hemşireler üzerindeki etkileri

Amaç: Cerrahi branştaki hekimlerle beraber çalışan hemşirelerin aralarında gerginliğe neden olan olayların tespiti ve bu durumun hemşirelerin iş motivasyonuna yansımasının belirlenmesidir.Giriş: Ortak uğraşı alanı hasta bireyin bakımı ve tedavisi olan hekimlerle hemşirelerin ilişkileri bireysel olmasının yanı sıra çalıştıkları kuruma, hitap ettikleri topluma, aldıkları mesleki eğitime ve mensubu oldukları mesleki örgütlere bağlı olarak da şekillenir. Bu durum her meslek grubunda olduğu gibi koordinasyonda sıkıntılara yol açarak çatışmalara neden olur. Hekim?hemşire ilişkisinin anlaşılması ve aradaki anlaşmazlıkların çözülmesi sayesinde daha etkin ve daha güvenli hasta bakımı sağlanacak, dolayısıyla hastanelerin ve diğer sağlık kurumlarının işleyişi kolaylaşacaktır.Materyal ve metod: Çalışmamız, Afyon, Ankara, Bursa, İstanbul, Karaman, Konya illerindeki üniversite, eğitim-araştırma, devlet ve özel hastanelerinin ameliyathanesinde belirtilen tarihler arasında görev yapan 550 ameliyat hemşiresinden oluşmaktadır. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş, araştırmaya katılmayı kabul eden ve araştırmanın yapıldığı tarihlerde kurumda bulunan 100 hemşire araştırma kapsamına alınmıştır.Araştırma verileri anket formu aracılığı ile toplanmıştır. Ameliyat hemşirelerine uygulanan anket formu 29 sorudan oluşmaktadır. Ayrıca Maslach Tükenmişlik Envanteri ile Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmaya katılan ameliyat hemşirelerine yönelik ankette yaş, cinsiyet, mezun olunan okul, meslekteki toplam çalışma süresi, ameliyat hemşiresi olarak çalışma süresi ve görev alınan cerrahi bölümler, çalışma ortamından memnuniyet durumu, gergin davranışlara neden olan durumlar ve bu davranışlara tepkileri belirleyici sorular sorulmuştur.Bulgular: Çalışma kapsamına alınan hemşirelerin yaş ortalaması 32,8 ± 7,13 olup (min: 21 ? max: 48), %51'inin önlisans mezunu olduğu ve %56'sının devlet hastanesinde çalıştığı saptanmıştır.Katılımcıların %66'sı 2 yıl ve üzerinde ameliyethane hemşireliği yapmış, %77'si gece-gündüz vardiyalı sistemde çalışan, meslekte çalışma süreleri ortalama 12 yıl olan hemşirelerdir.Çalışmamızda cerrahi hekimlerin ameliyathanedeki gergin davranışlarına hemşirelerin %96'sının maruz kaldığı, bu durumdan olumsuz yönde etkilendikleri (%49) ve bu davranışlar karşısında öfkelendikleri; ancak belli etmedikleri (%52,06) görülmüştür.Cerrahları ameliyathanede sinirlendiren olayların genellikle çevresel faktörlerden kaynaklandığı (%46,5) düşünülmektedir. Katılımcıların %97'si bu davranışları doğru bulmadığını ifade etmektedir. Ayrıca bu tür davranışların cerrahların kişisel problemlerinden kaynaklandığı ve engellenemeyeceği (%36,47) düşünülmektedir.Hemşirelerin eğitim düzeyinin yaşanan gerginlikte etkisi olduğu, bu gerginliklerin en sık üniversite veya eğitim-araştırma hastanelerinde meydana geldiği gözlenmiştir. Genellikle genel cerrahi bölümünde gerginlik yaşandığı gözlenirken bu durumun hemşire-doktor ilişkilerini de kötü etkilediği, cerrah-hemşire gerginliklerinde en sık rastlanan sebeplerin teknik yetersizlikler olduğu, gerginliğin ameliyatın ortasında en sık görüldüğü, önemli ameliyatlarda gerginliğin daha çok olduğu, cerrahların tepkilerini en sık yüksek sesle bağırarak dışarı vurduğu, bu durumun hemşirelerce onaylanmadığı ancak tepki göstermeden işlerine devam ettikleri görülmüştür.Sonuç: Çalışmamız, cerrahi hekimlerin gösterdikleri negatif tepkilerden hemşirelerin çoğunun olumsuz etkilendiğini, bu durumun performanslarını düşürdüğünü göstermektedir. Bu tür davranışlara maruz kalan hemşirelerin tükenmişlik ve öfke ölçeği puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Hekim-hemşire İlişkisi, Ameliyathane Hemşiresi, Cerrah-Hemşire Anlaşmazlıkları.