Ceza infaz kurumunda kalmakta olan hükümlü ve tutukluların vatandaşlık algılarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Sakarya L tipi kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlü ve tutukluların vatandaşlık algı düzeylerini ortaya koymak ve çeşitli değişkenlere göre vatandaşlık algı durumlarını tespit etmektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırma betimsel bir nitelik arz etmektedir. Araştırmanın çalışma grubunu Sakarya L tipi kapalı ceza infaz kurumunda kalmakta olan farklı suçlardan hükümlü ve tutuklu bulunan toplamda 352 mahkûm oluşturmaktadır. Bu araştırmanın verileri, Sakarya L tipi kapalı ceza infaz kurumunda bulunan toplam 352 mahkûmdan ölçeklerin dağıtılarak doldurulması ve ardından toplanması yoluyla elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, Kaya (2013) tarafından geliştirilen "Vatandaşlık Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek, liberal vatandaşlık, cumhuriyetçi vatandaşlık ve küresel vatandaşlık olmak üzere 3 alt boyut olarak sınıflandırılmış olup, toplam 20 maddeden oluşmaktadır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini test etmek için basıklık, çarpıklık istatistikleri ve Kolmogorov-Smirnow testi yapılmış olup, verilerin normal dağıldığı saptandığından parametrik testler kullanılmıştır Ayrıca alt problemlere bağlı olarak verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, ilişkisiz örneklemler için t-testi ve tek faktörlü varyans analizi (Oneway ANOVA) testleri uygulanmıştır Araştırmada elde edilen veriler, SPSS 20.0 paket programından yararlanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, katılımcıların vatandaşlık algıları ve algı boyutları (cumhuriyetçi, liberal ve küresel) incelendiğinde; katılımcıların, liberal vatandaşlık boyutundaki algılarının yüksek düzeyde olduğu, cumhuriyetçi vatandaşlık ve küresel vatandaşlık boyutlarındaki algılarının ise en orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Alt boyutları çeşitli değişkenlere göre sırasıyla incelendiğinde ise, cinsiyet değişkenine göre vatandaşlık algıları sonucunda, sadece cumhuriyetçi vatandaşlık alt boyutundan alınan puanlar arasındaki fark, cinsiyet değişkeni açısından önem düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Askerliğini yapan katılımcıların liberal vatandaşlık alt boyutundan aldıkları ortalama puanları askerliğini yapmayan katılımcıların ortalama puanlarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik ilaç kullananların cumhuriyetçi vatandaşlık alt boyutundan aldıkları ortalama puanları, kullanmayan katılımcıların ortalama puanlarından anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Yine psikolojik ilaç kullananların küresel vatandaşlık alt boyutundan aldıkları ortalama puanları, kullanmayan katılımcıların ortalama puanlarından anlamlı düzeyde yüksek olarak bulunmuştur. Diğer değişkenler olan yaş değişkeni, farklı eğitim düzeyi değişkeni, medeni durum değişkeni, suç türü değişkeni, ceza infaz kurumunda kalma süresi değişkeni ve farklı ceza infaz kurumunda kalma değişkenine göre vatandaşlık algıları ve alt boyutları incelendiğinde vatandaşlık algıları istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Ceza infaz kurumlarında vatandaşlık ile ilgili temel eğitimlere görsel ve işitsel temalara başvurularak yer verilmeli, vatandaşlık bilinci mahkûmların algılarına yerleştirilmelidir. Ayrıca ceza infaz kurumlarında daha derinlemesine, ayrıntılı araştırmalar yapılarak vatandaşlık ve insan hakları konusunda yapılan çalışmaların kapsam genişletilmelidir. Anahtar Kelimeler: Vatandaşlık, vatandaşlık algı düzeyi, ceza infaz kurumu.