Çocuk ve gençlik edebiyatında distopik kurgu incelemesi: Açlık Oyunları örneği

İstenilen ideal toplum düzenini ayrıntılı bir biçimde tasvir eden anlatılara ütopya adı verilirken; kaçınılan, olması istenmeyen, içerdiği baskı ve şiddet unsurları nedeniyle korku uyandıran toplum düzenlerinin anlatıldığı türe distopya adı verilir. Otoriter bir devlet veya bir başka bir güç unsurunun egemen olduğu kurgusal düzlemde; yönetilen, kurallara uyması beklenilen itaatkâr bir toplum yapısı bulunur. Yöneten ve yönetilen kesimin mücadelesi, kurguda olayların gelişimini sağlar. Distopik kurguya sahip eserlerde yanlış politikalar, ekonomik bunalımlar, salgın hastalıklar, doğa ve çevrenin tahrip edilmesi gibi toplumu derinden etkileyebilecek durumlar yer alır. Bu durumlara neden olabilecek olayların eleştirisi örtük bir biçimde yapılır ve bu eleştirilerin geleceğe dönük kaygılarla ilişkili olduğu görülür. Çalışmada dünya çocuk ve gençlik edebiyatı yazarlarından Suzanne Collins'in basit seçkisiz örneklem olarak seçilen "Açlık Oyunları" serisindeki "Açlık Oyunları", "Ateşi Yakalamak" ve "Alaycı Kuş" adlı telif eserler; kişiler, uzam (zaman ve mekân) sosyal kontrol, örgütlenme, direniş, sınıf ayrımı, gücü keşfetme/bireyselliği yeniden kazanma, manipülasyon ve tek tipleştirme kodlarına göre analiz edilmiştir. İçerik analizi tekniğiyle elde edilen veriler, distopik türün sınırları bağlamında değerlendirilmiştir. İçerik analizinde amaç, toplanan verilerde sıklıkla tekrarlanan olgulardan ortak kodlara ulaşmak ve seçilen örneklemi bu kodlar kapsamında incelemektir. Araştırma çocuk ve gençlik edebiyatındaki distopik kurgu incelemelerine kuramsal bir bakış açısı kazandırmak ve çocuk ve gençlik edebiyatında distopik türün özelliklerini tartışma amacı taşımaktadır.