Çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda pediatrik RIFLE ve AKIN sınıflamasına göre akut böbrek hasarı (ABH) insidansı ve risk faktörlerinin belirlenmesi

Bu çalışmada Fırat Üniversitesi Hastanesi çocuk yoğun bakım ünitesine (ÇYBÜ) kabul edilen hastalarda, yatış süresi boyunca pRIFLE ve AKIN'a göre tanımlanan akut böbrek hasarı (ABH) insidansı, ABH gelişimi için risk faktörleri, her iki sınıflandırmanın birbiriyle karşılaştırılması amaçlanmıştır. Fırat Üniversitesi ÇYBÜ'ye 1 Şubat 2018 ile 1 Ocak 2019 tarihleri arasında yatışı yapılan tüm hastalar prospektif olarak incelendi. Bilinen kronik böbrek hastalığı olan, 48 saatten önce çıkış yapılan, dış merkezde renal replasman tedavisi (RRT) alan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Hastaların tanı, başvuru anındaki laboratuvar değerleri, sonlanım durumu, yaş, cinsiyet, yoğun bakım yatış süresi, invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı ve süresi, kronik hastalık öyküsü, düzenli ilaç kullanımı, PIM-2, PRSIM, GKS skoru, RRT gereksinimi; diüretik, vazoaktif, antimikrobiyal, nonsteroid antiinflamatuvar ilaç ve kontrast madde kullanımı, bazal ve yatış süresince en yüksek kreatinin değeri, ABH'nin kaçıncı günde geliştiği, yatışı süresince en düşük idrar çıkış değeri, pRIFLE ve AKIN evreleri kaydedildi. pRIFLE ve AKIN evreleri serum kreatinin veya idrar çıkışı değerlerinin en kötü derecesine göre belirlendi. Çocuk yoğun bakımda yatan 241 olgudan 2'si kronik böbrek yetmezliği tanılı ve 40'ının ise yatış süresi 48 saatten kısa olması nedeniyle çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya dahil edilen 199 hastanın 117'si (%58.8) erkek, 82'si (%41.2) kız, ortalama yaşı 54.8 ay idi. pRIFLE kriterlerine göre 69 hastada (%34.6), AKIN kriterlerine göre ise 71 hastada (%35.6) ABH gelişmiş idi. ABH en sık nefrolojik hastalık sebebiyle yatan hastalarda gelişti. ABH, ek hastalığı olanlarda daha sık olduğu görüldü. pRIFLE kriterlerine göre ABH saptanan hastaların 11'i (%15.9) risk, 10'u (%14.5) hasar, 48'i (%69.6) yetmezlik evresinde idi. AKIN kriterlerine göre ABH gelişen hastaların 12'si (%16.9) evre 1'de, 15'i (%21.1) evre 2'de ve 44'ü (%62) evre 3'de idi. ABH gelişen ve gelişmeyen hastalar kıyaslandığında GKS, PIM-2, PRISM değerleri, ek hastalık, invaziv mekanik ventilasyon tedavi ihtiyacı ve süresi, laboratuvar parametreleri, kan ürünü, diüretik, inotropik, antimikrobiyal ilaçların kullanımı, hastane yatış süresi ve mortalite açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görüldü (p<0,05). ABH gelişen hastalar pRIFLE ve AKIN kriterlerine göre kıyaslandığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı görüldü (p>0.05). Çalışmada, ÇYBÜ'de AKIN ve pRIFLE kriterlerine göre ABH tanısı alan hastaların ABH gelişmeyenlere göre sağkalım sürelerinin daha az olduğu istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0.05), evrelere göre incelendiğinde ABH gelişen hastaların evresi arrtıkça sağkalım sürelerinin kısaldığı fakat istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görüldü (p>0.05). ÇYBÜ'de hastaların önemli bir kısmında ABH gelişmiş olup bu hastaların AKIN ve pRIFLE sınıflamasına göre ABH olmayanlara göre yatış sürelerinin uzadığı ve mortalitelerinin anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. ABH gelişimini öngören skorlama sistemlerinin kullanılması, böbrek hasarına neden olan risk faktörlerinin belirlenmesi, pRIFLE ve AKIN sınıflama sistemlerinin kullanılması ile böbrek hasarı konusunda farkındalığı arttırarak koruyucu önlemlerin alınması ve tedavinin erken dönemde başlanmasının ÇYBÜ hastalarında ABH'ye bağlı görülen sekel ve ölümlerin azalacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: ÇYBÜ, akut böbrek hasarı, pRIFLE ve AKIN kriterleri