Çocuklarını Kur'an kursu veya anasınıfına gönderen ailelerin tercihlerine ilişkin bir çözümleme

Resmî Gazete'de 2012 yılında yayınlanan yönetmelik ile birlikte, ailelerin, 4-6 yaş grubu çocukları için tercih ettikleri kurumlar arasında, Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB)'na bağlı Kur'an kursları da yer alır hale gelmiştir. Araştırmanın amacı, 4-6 yaş grubundaki çocuklarını Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)'na bağlı anasınıfı veya DİB'e bağlı Kur'an kurslarına gönderen ailelerin tercih nedenlerini ortaya koymaktır. Çalışma, nitel bir araştırma modeli olan olgubilim araştırma yaklaşımına dayanmaktadır ve İstanbul'un sosyo-ekonomik düzeyi düşük semtlerinden birinde ikamet eden toplam 22 kurs ve anasınıfı velisi ile yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanan veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Çalışmaya katılan anasınıfı ve kurs velilerinin sıbyan mektepleri (Osmanlı Dönemi geleneksel eğitim kurumları) olarak da isimlendirilen Kur'an kurslarını "anaokulu" olarak tanımladıkları görülmüştür. Din görevlilerinin yanı sıra kurs öğretmenleri ve idaresinin de kurslarda verilen eğitimi, anasınıflarında verilen okul öncesi eğitimle eşdeğer gördükleri ve velileri bu şekilde kurslara yönlendirdikleri ortaya çıkmıştır. Kurs velileri, kursların din eğitiminin yanı sıra okul öncesi eğitimi de verdiği için daha avantajlı konumda olduğunu bu yüzden kursları tercih ettiklerini belirtmiştir. Yine çalışmada, kurs ve anasınıfı velileri, devlete ait olmasından dolayı kurumlarını güvenilir bulduklarını ve bu yüzden tercih ettiklerini belirtmiştir. Çalışmaya katılan ailelerin sahip oldukları sosyal ağ ve güven duygularının, kurum tercihi sürecinde etkili olduğu görülmüştür. Anasınıfı velilerinin kurum tercihi sürecinde daha zengin sosyal ağları aktif olarak kullandığı ve diğer velilere güvendikleri görülürken; kurs velilerinin din görevlileri ve kurs hocalarından oluşan sınırlı ve hiyerarşik yapıdaki sosyal ağları kullandıkları ve diğer velilere güvenmedikleri tespit edilmiştir. Ayrıca, çalışmada kurs velileri küçük yaşta alınan din eğitiminin kalıcı olacağı düşüncesiyle çocuklarını kurslara göndermeyi tercih ettiklerini, anasınıfı velileri de öncelikle çocuklarının akademik eğitim alması ve okul kültürünü kazanması için anasınıfını tercih ettiklerini ifade etmiştir. Çalışmada tüm ailelerin tercih sürecinde eve yakın olan kurumu tercih ettikleri, diğer kurumlarla ilgili kapsamlı araştırma yapmadıkları ortaya çıkmıştır. Ayrıca, velilerin çoğunun, seçtikleri kurumun çalışma saatlerinin kısa olması, sosyal faaliyetlerin yetersiz olması ve kurumun fiziksel donanımının eksikliği noktasında kurumlarını eleştirdikleri ve bu koşulların düzeltilmesini bekledikleri ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, Sosyal Sermaye, Kur'an Kursu, Okul Tercihi Politikaları, Habitus