Çok uluslu enerji şirketlerinin uluslararası ekonomi ve politikadaki yeri: ABD ve Rusya karşılaştırması

Çok uluslu şirketler, küreselleşme sürecinin hızlanmasıyla ön plana çıkmaktadır. Güçlü sermaye yapıları, gelişmiş teknolojiye sahip alt yapıları sebebiyle, faaliyetlerini ve etkilerini güçlü bir şekilde ve küresel çapta yürütebilmektedirler. Günümüz dünyasında kalkınma ve gelişmenin temel dayanaklarından olmaları sebebiyle, doğal gaz ve petrol gibi enerji kaynakları üzerindeki politik ve ekonomik rekabet oldukça çetin bir hal almıştır. Bu çalışma, günümüz dünyasında çok uluslu şirketleri ve enerji kaynaklarının öneminin daha önce olmadığı kadar artması nedeniyle, uluslararası ekonomi ve politikadaki yerini, ABD ve Rusya menşeli olanlar ve bunların faaliyetlerini ele almak suretiyle incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma, petrol ve doğal gazın dünya ekonomi ve politikasında üstünlüğün sağlanması ve çıkarların maksimize edilmesi açısından büyük ve önemli bir ekik ve politik araç olduğu varsayımına dayanmaktadır. Çalışmada, ABD ve Rusya'nın ekonomik ve politik üstünlüğünde; çıkarlarının korunması ve geliştirilmesinde enerji hâkimiyetinin hayati rolü bulunduğu kabul edilmiştir. Anılan amacın ortaya konulmasında neorealist teoriden yararlanılmıştır. Çalışmada günümüz dünyasında çok uluslu şirketlerin rolünün gün geçtikçe arttığı, ekonomik ve politik boyutu bulunan doğal gaz ve petrol gibi enerji kaynakları üzerindeki rekabetin de, diğer alanlardaki rekabetin bir uzantısı olarak çetinleştiği ve kritik bir hal aldığı sonucuna, çok uluslu şirketlerin faaliyetleri, yapıları ve etkileri incelenerek ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Enerji, Ekonomi, Politika, Çok Uluslu Şirket, ABD, Rusya