Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ve Şangay İşbirliği Örgütü'nün 11 Eylül sonrası terörizmle mücadelesinin karşılaştırmalı analizi

Bu tez, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ve Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)'nün terörizmle mücadelesinin karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini ve konuya kutuplararası yarış tartışmaları dışında yeni bir bakış açısı sunulmasını amaçlamaktadır. Tezin araştırma sorusu, NATO ve ŞİÖ'nün 11 Eylül sonrası hukuki doktrin, organizasyonel yapılanma ve askeri operasyonlar başlıklarında gerçekleştirdiği terörizmle mücadele çabalarının neler olduğudur. Mezkur örgütler, terörizmle mücadele konusundaki geçmişleri ve üyeleri dikkate alınarak özellikle seçilmiştir. NATO sıklıkla Transatlantik askeri ittifakı olarak tanımlanmakta, ŞİÖ ise Avrasya güvenlik, siyasi ve ekonomik organizasyonu olarak değerlendirilmektedir. Ancak, bu örgütlerin terörizmle mücadelesini karşılaştırmalı olarak inceleyen çalışmalar nadirdir. Bu tez ile, NATO ve ŞİÖ'nün terörizmle mücadele çabalarının detaylı bir şekilde karşılaştırılması suretiyle literatürde yer alan bu boşluğun doldurulması hedeflenmektedir. Karşılaştrmalı bulgular, NATO ve ŞİÖ tarafından 11 Eylül saldırıları sonrasında terörizmle mücadele için çaba sarf edildiğini ve bu kapsamda yasal zeminin uyarlandığını, organizasyon yapısının dönüştürüldüğünü ve sahada alıştırmaların yapıldığını göstermektedir. Araştırmanın ana tezinin yanı sıra, ilave argümanlar da sunulmuştur. Öncelikle, NATO ve ŞİÖ'nün güçlü üyelerinin terörizmle mücadele çabalarında manivela işlevi gördüğü ve mezkur örgütlerin başarısının bu üyelerden gelen katkılarla orantılı olduğu savunulmaktadır. İkinci olarak, NATO ve ŞİÖ'nün, terörizme neden olan durumlarla da savaşılması gerektiğinin farkında olduğu ve bu kapsamda ŞİÖ'nün üstlendiği görevlerin daha geniş bir alanı kapsadığı değerlendirilmiştir. Son olarak, ŞİÖ'nün kuruluş amacının terörizmle mücadele olması, görece yeni kurulmuş olması ve ayrıca küresel terörizmle mücadele çabalarının yoğunlaştığı bir bölgenin aktörü olması nedeniyle daha hırslı ve yüksek motivasyona sahip olduğu değerlendirilmektedir. Öte yandan ŞİÖ'nün, NATO'da bulunan 5. madde ve Mukabele Kuvveti gibi araçlardan yoksun olması nedeniyle terörizmle mücadelede yeterince işlevsel olamadığı tespit edilmiştir.