Tedarik zinciri entegrasyonunun performans üzerindeki etkisinin karşılaştırmalı bir meta değerlendirmesi: Düzenleyici ve arabuluculu etkisi

Müşteri ihtiyaçlarının sürekli değiştiği ve küresel rekabetin yoğunlaştığı bir ortamda, kalite süreçlerini ve tedarik zincirini yönetmek örgütsel başarı için kritik öneme sahiptir. Çağdaş kuruluşlar, müşterilerini memnun etmek, rakiplerine karşı üstün gelmek ve performanslarını artırmak için entegre tedarik zincirleri aracılığıyla süreçlerini geliştirmeye çalışmaktadırlar. Küresel müşterilerin dinamik ve sürekli artan talebi karşısında akademisyenlerin ve uygulayıcıların tedarik zinciri entegrasyonunun performans üzerindeki etkisi konusunda fikir birliğine sahip olmadıkları bir ortamda bu entegrasyonun performansı artırmak için gerçekten uygulanabilir bir çözüm olup olmadığı önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada Hunter ve Schmidt (2004) yaklaşımı takip edilerek karşılaştırmalı bir meta-analitik değerlendirme ile düzenleyici ve arabulucu analizi yapılmıştır. Tedarik zinciri entegrasyonu çeşitli teorilerin ışığı altında iki perspektiften incelenmiştir. Bunlardan birisi 67 çalışmayla incelenen entegrasyonun boyutları (içsel, tedarikçi ve müşteri entegrasyonu) diğeri ise 25 çalışma ile incelenen entegrasyonun kolaylaştırıcılarıdır (bilgi, operasyonel, ilişkisel entegrasyon). Hem boyutlar hem de kolaylaştırıcıların genel performansın yanı sıra ayrı ayrı operasyonel ve işletme performansı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Jamovi ile elde edilen meta-analiz sonucunda sırasıyla boyutlar ve kolaylaştırıcılar için anlamlı korelasyon katsayıları elde edilmiştir. Korelasyon katsayıları entegrasyon boyutu ve performans arasındaki ilişkinin orta derecede güçlü ve pozitif olduğunu, kolaylaştırıcılar ve performans arasındaki ilişkinin ise güçlü ve pozitif olduğunu göstermiştir. Operasyonel ve ilişkisel entegrasyonun işletme performansı üzerinde önemli bir etkisi bulunmaktadır. Diğer yandan operasyonel performansın hem boyutlardan hem de kolaylaştırıcılardan etkilendiği görülmektedir. Ayrı ayrı olarak boyutların ve kolaylaştırıcıların işletme ve operasyonel performansın yanı sıra genel performans üzerinde de farklı etkileri görülmüştür. Etkileşimleri farklı düzeylerde olsa da tüm düzenleyiciler hem boyutlar ve hem de kolaylaştırıcılar üzerinde önemli bir etki göstermektedirler. Tedarik zinciri yeniliği hariç tüm arabucular için test sonuçları anlamlı değerler vermiştir. Bu çalışma literatüre birkaç yönden önemli katkılarda bulunmaktadır. İlk olarak, tedarik zinciri entegrasyonunun boyutları ve kolaylaştırıcılarının performansla ilişkisini gösteren kavramsal bir model geliştirilmiştir. Ayrıca tedarik zinciri entegrasyonu için gerekli kritik koşulları anlamak için düzenleyici değişkenlerin etkileri değerlendirilmiştir. Daha da ileri gidilerek önceki çalışmalardaki tutarsızlıkları anlamak için doğrusal olmayan ilişkilerin doğasını ortaya çıkaracak standard arabulucu analizi yapılmıştır. Tedarik zinciri entegrasyonu faktörlerinin ayrı ayrı hem operasyonel hem de işletme performansı üzerindeki etkileri ve bunun sonuçları bulunarak belirli bir performans çeşidini en iyi tahmin edecek faktörün tespiti konusunda yöneticilere yol göstermesi amaçlanmıştır. Düzenleyici değişkenler aracılığıyla ifade edilen olası durumun ve onların entegrasyon-performans ilişkisi üzerindeki etkilerinin anlaşılması yöneticilerin bunu kendi avantajlarına kullanmalarına yardımcı olacaktır. Düzenleyici ve arabulucu değişkenlerin varlığı entegrasyon ve performans ilişkisinin akademik ve uygulama düzeyinde bu değişkenlerden bağımsız olarak değerlendirilmemesi gerektiği anlamına gelmektedir.