Yapay zeka ve İngilizce öğretmenleri tarafından hazırlanan ders planlarının karşılaştırması

Bu çalışma, Türkiye'nin Diyarbakır ilinde İngilizceyi Yabancı Dil (EFL) olarak öğretme alanında, yapay zekâ (YZ) araçlarının —özellikle ChatGPT'nin— ders planlamadaki etkinliğini eleştirel bir bakış açısıyla incelemektedir. Çalışmanın amacı, YZ'nin geleneksel ders planlama süreçlerine pedagojik açıdan uygun ve farklı öğretim bağlamlarına uyarlanabilir içerikler sunarak katkı sağlayıp sağlayamayacağını araştırmaktır. Bu kapsamda, öğretmenlerin YZ okuryazarlığının teknolojik entegrasyonla birlikte değişime uğradığı bir dönemde, nitel verilerin baskın olduğu karma yöntemli bir araştırma deseni benimsenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında, içerik uygunluğu, öğretimsel bütünlük ve müfredat standartlarıyla uyum gibi ölçütlere dayalı olarak geliştirilen ayrıntılı bir rubrik kullanılarak hem öğretmenler hem de ChatGPT tarafından hazırlanan ders planları nesnel bir şekilde değerlendirilmiştir ve böylelikle ders planları arasında bir karşılaştırma sağlanmıştır. İkinci aşamada, farklı eğitim düzeylerinden ve deneyimlerden gelen dokuz İngilizce öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve öğretmenlerin YZ'nin ders planlamadaki güçlü ve zayıf yönlerine ilişkin kişisel ve mesleki görüşleri derinlemesine incelenmiştir. Görüşmeler, katılımcıların çevrimiçi bir ortamda açık uçlu ve detaylı yanıtlar vermelerini teşvik edecek şekilde yürütülmüştür. Araştırmanın uygulama sürecinde, öğretmenler ve ChatGPT, belirlenen konulara göre ders planları oluşturmuş; tüm planlarda ısınma etkinlikleri, ana öğretim aşamaları ve kapanış bölümleri gibi temel bileşenlerin yer almasına dikkat edilmiştir. Değerlendirme aşamasında ise, planların kim tarafından hazırlandığı bilgisi gizli tutulmuş ve öğretmenler tarafından anonim olarak değerlendirme yapılmıştır. ChatGPT de benzer bir şekilde, farklı bir arayüzde tüm planları değerlendirmiştir. Bu çift aşamalı yaklaşım —önce nicel, sonra nitel analiz— insan yapımı ve yapay zekâ üretimi ders planlarının karşılaştırmalı analizine bütüncül bir bakış sunmuştur. Ancak çalışmanın sadece Diyarbakır iliyle sınırlı olması, sonuçların diğer bölgeler için genellenebilirliğini kısıtlamaktadır. Ayrıca ders planlarının sınıf içi uygulamalarının gözlemlenmemiş olması, planların pratik etkinliğine dair daha derinlemesine sonuçlara ulaşılmasını sınırlandırmıştır. Bu sınırlamalara rağmen, araştırma yapay zekâ entegrasyonu konusundaki tartışmalara önemli katkılar sunmaktadır. Çalışmanın bulguları eğitimcilerin YZ araçlarını eğitim ortamlarına entegre ederken pedagojik sağlamlığı ve öğretmen özerkliğini göz önünde bulundurmasına yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır. Araştırmanın sonuçları, YZ'nin ders planlamaya katkısına dair karmaşık bir tablo ortaya koymuştur. Nicel veriler, YZ tarafından üretilen ders planlarının birçok ölçütte öğretmenlerin hazırladığı planlara kıyasla biraz daha yüksek ortalama puanlar aldığını göstermiştir; ancak istatistiksel olarak anlamlı bir fark yalnızca "Öğrenme Hedeflerinin Açıklığı" boyutunda bulunmuştur (p=.007). Diğer tüm boyutlarda —örneğin yapı, etkinlik kalitesi, zaman yönetimi gibi— anlamlı fark bulunmamıştır. Nitel bulgular ise öğretmenlerin bakış açılarını detaylandırmıştır. Öğretmenler, YZ'nin zaman tasarrufu sağlaması, materyal üretimini kolaylaştırması ve etkinlik tasarımı gibi konularda pratik avantajlar sunduğunu belirtmişlerdir. Ancak bunun yanında, YZ'nin duygusal zekâ eksikliği, kültürel duyarlılık yetersizliği ve sınıf dinamiklerini anlama konusundaki sınırlılıkları nedeniyle öğretmenin yerini alamayacağını vurgulamışlardır. Ayrıca, YZ araçlarına erişimde eşitsizlikler, veri gizliliği gibi etik sorunlar ve öğrencilerin aşırı teknolojiye bağımlılığı gibi endişeler de dile getirilmiştir. Özetle, bu çalışma YZ'nin ders planlamada öğretmenleri destekleyici bir araç olabileceğini, ancak öğretmenlerin sahip olduğu insani yeteneklerin ve bağlamsal uzmanlıklarının hala vazgeçilmez olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, yapay zekâ ile eğitimi birleştirme çabalarında denge gözetilmesi gerektiğini göstermektedir.