Sivil toplum bağlamında Müslüman kadınların Türkiye'de kurumsallaşma sürecine katılımının incelenmesi

Bu tezin amacı, 1970li yıllarda dernek ve vakıf tanımlaması ile kurumsallaşan Müslüman kadınların motivasyonlarını, onların duygu ve inançları bağlamında incelemektir. Bugün sivil toplum kuruluşu olarak tanımlanan birçok kurumun 1970li yıllarda Müslüman kadınlar tarafından kurulmuş vakıf ve derneklerle bağlantılarının olduğu görülür. Bu çalışmada hem bugün sivil toplum kuruluşu olarak tanımlanan kurumların hem de geçmişte dernek ve vakıf olarak kurulanların farklı anlamlandırmalara açık olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, kadınların aktivitelerine ve kurdukları kurumlara atfettikleri anlam analiz edildiğinde ortaya çıkmaktadır. Bu anlamlandırmanın izleri sürüldüğünde, geçmişte vakıf ve dernek olarak kurulan kurumların motivasyonuyla benzer motivasyonların var olduğu görülmektedir. 70li yıllarda kurumsallaşmaya atfedilen anlamlar, güncel olarak bugün sivil toplum kuruluşu tanımlamasıyla aktiviteler yapan kurumlara da atfedilebilmektedir. Kadınların bu motivasyonları, tarihsel tecrübeler, politik ortam, geçmişteki vakıf kültürü ile de ilgilidir. Bu motivasyon, kadınların duygulanımları aracılığıyla hedeflerine yönelik aktiviteler yapmalarını sağlamıştır. Çalışma için derinlemesine görüşmeler, odak grupları, etnografi ve katılımcı gözlem yoluyla birden fazla veri toplama yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca yazılı ve görsel materyaller, yayınlar ve web kaynakları analiz edilmiştir. Saha çalışması İstanbul'da gerçekleştirilmiştir. Tüm bu veriler, sahadaki tarihsel iz sürümü ve söylem analizine dayanarak Müslüman kadınlardaki benzer dini inançların, benzer duygulanımları ürettiğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda, dini inancın bedenleşmesi olarak ortaya çıkan örtünme, kadınlarda kolektif bir duygusal ruh üreterek, kurumsallaşma sürecinde kadınları ortak bir amaç etrafında toplamıştır. Örtünmeye yönelik devlet tarafından konan yasaklamalar nedeniyle eğitim kurumlarının kurulması, kurumsallaşmanın önemli aşamalarından birisidir. Anahtar Kelimeler: Duygu antropolojisi, Müslüman kadın, sivil toplum, Türkiye