Covıd-19 enfeksiyonu sonrası diyabetes mellitus ve hipertansiyon hastalıklarının seyri ve yeni ortaya çıkan diyabetes mellitus ve hipertansiyon tanılarının araştırılması

Amaç: Bu çalışmada Covid-19 geçirmenin hipertansiyon hastalarında kan basıncı regülasyonuna ve diyabet hastalarında ise glisemik kontrole etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç-Yöntem: Araştırmamız vaka-kontrol çalışması olup, Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Covid Takip Polikliniği ve Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 266 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Poliklinik ziyaretleri sırasında hipertansiyon hastalarında kaydedilen kan basıncı ölçümü ve diyabet hastalarında tetkik edilen HbA1c değerleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmamızda Covid takip ve Aile hekimliği polikliniğine başvuran hipertansiyon hastalarının %41,7'sinde kan basıncı regüle idi. Kontrol grubunun daha fazla hastanın kan basıncı hedef değerlerdeydi, kan basıncı regüle olmayanlar ise vaka grubuna göre daha düşük evre hipertansiyona sahipti (p=0,019). Vaka grubundaki hipertansiyon hastalarının %64,7'sine, kontrol grubunun ise %49,4'üne yaşam tarzı değişikliği ve/veya ilaçla müdahale gerekmiştir ve müdahale edilmiştir (p=0,044). 170 hipertansiyon hastasının %6,4'üne yeni tanı konulmuştur. Covid-19 geçiren diyabet hastalarında Covid-19 öncesi ve sonrası HbA1c ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p=0,784). Covid-19 sonrası bakılan HbA1c ortalamaları değerlendirildiğinde erkeklerin ortalaması kadınlardan yüksekti (p=0,040). Covid-19 geçiren diyabet hastalarında Covid-19 öncesi ve sonrası viii tetkik edilen HbA1c değeri; Minimum-Q1'de Covid-19 öncesinde 5,8 ±0,4 iken Covid-19 sonrası 6,0 ±0,5 idi. Diyabetin daha iyi seyrettiği düşük HbA1c seviyelerinde Covid-19 sonrasında bir artış olduğu görülmüştür (p=0,008). Q3-Maksimum'da Covid-19 öncesinde 10,0 ±1,5 iken Covid-19 sonrası 9,0 ±1,6 idi. Diyabetin daha kötü seyrettiği yüksek HbA1c seviyelerinde Covid-19 sonrasında bir düşüş görülmüştür (p=0,003). 96 diyabet hastasının %8,3'üne yeni tanı konulmuştur. Sonuç ve Öneriler: Hekimler, Covid-19 sonrası dönemde hipertansiyon ve diyabet hastalığı olan bireyleri daha sıkı kontrol etmeleri gerektiğinin farkında olmalıdır. Covid-19 sonrası yeni oluşabilecek hipertansiyon ve diyabet hastalıklarına karşı dikkatli olunmalıdır. Burada en önemli görev, kişilerin sağlığı ile ilgili ilk tıbbi temas noktası olması yönüyle birinci basamak hekimleri olarak biz aile hekimliği uzmanlarına düşmektedir. Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, diyabet, Covid-19, aile hekimliği