COVID 19 hastalarının başvuru anında serum sitokin ve kemokin düzeylerinin incelenmesi

Amaçlar: COVID-19 hastalığının inflamatuvar bir süreç olduğu birçok çalışmada gösterilmiştir. Hastalarda meydana gelen sitokin fırtınası fizyopatolojide etkin mortaliteyi belirleyen en önemli antitelerdendir. Amacımız hastalığın şiddeti ile serum sitokin ve kemokin düzeylerinin korelasyonunu incelemektir. Hastalar ve Yöntemler: Çalışmaya 78 COVID-19 hastası dahil edildi. Hastalar, acil servise başvuru sırasındak klinik, laboratuvar, radyolojik bulguları değerlendirilerek Dünya Sağlık Örgütü COVID-19 Hastalık Şiddeti Sınıflamasına göre 46 ağır, 32 hafif şiddetli hasta olmak üzere sınıflandırıldı. Serum sitokin ve kemokin düzeyleri Bio-Plex Pro İnsan Sitokin Tarama Paneli (Bio-rad, Hercules, CA, ABD) kullanılarak tespit edildi. Bulgular: Çalışmaya 54 erkek, 24 kadın olmak üzere 78 COVID-19 hastası dahil edildi. Yaş ortalaması hafif şiddetli hastalıkta 43.1 ± 13.3 ve ağır şiddetli hastalıkta 58.2 ± 15 bulundu. Lökosit sayısı (p=0.002), nötrofil sayısı (p=0.001), artmış ALT (p=0.030), AST (p=0.002), LDH (p<0.001), üre (p<0.013), ferritin (p<0.001), D-dimer (p=0.042), CRP (p<0.001) düzeyleri şiddetli hastalıkta artmıştır. Bununla birlikte lenfopeni (p<0.001) ve trombositopeni (p=0.042) hastalık şiddetiyle ilişki saptanmıştır. Serum IL-13, TNF-α, IFN-γ, MIP-1β ve MCP-1 düzeyleri şiddetli hastalıkta hafif hastalığa göre daha yüksek bulunmasına rağmen istatiksel olarak anlamlılık gösterilememiştir. Sonuçlar: COVID-19 hastalığı enfeksiyonla ilişkii hiperinflamasyonla tetiklenen morbidite ve mortaliteye neden olmaktadır. Bu çalışmaya dahil edilen sitokin ve kemokin düzeyleri ile hastalığın şiddeti arasında korelasyon saptanmamıştır. Bununla birlikte literatürde özellikle IL-6 ve IL-8 düzeyleri ile hastalık şiddeti ilişkili bulunmuştur. Serum sitokin ve kemokin düzeylerinin saptanması şiddetli COVID-19 vakalarının immünmodülasyonu için alternatif yaklaşımlar sağlayabilir.