COVID-19 küresel salgın sürecinde turizm işletmelerinin kriz yönetim uygulamaları ile işletme performansı arasındaki ilişkide iyimserliğin düzenleyici rolü: Tr90 bölgesi örneği

Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan, kısa sürede dünyayı etkisi altına alan, COVID-19 Küresel Salgın şeklinde kısaltılarak ifade edilen, korona virüs salgın hastalığı, birçok önlem alınmasına rağmen hızla yayılmaya devam etmektedir. Çoğu sektörü etkilediği gibi turizm sektörünü de etkilemiş olan bu salgın hastalık, turist sayısı ve turizm geliri başta olmak üzere turizm endüstrisinde büyük kayıplara neden olmuştur. COVID-19 Küresel Salgın hastalığının bu çalışma kapsamında turizm ile ilişkilendirilmesinin en önemli nedenleri arasında; salgından dolayı seyahatlerin kısıtlanması ve sonrasında ise çoğu sektörde olduğu gibi turizm sektöründe de işletmelerin faaliyetlerine ara verilmesi yahut durdurulmaya karar verilmesi yer almaktadır. Çalışmanın amacı, COVID-19 salgını ile meydana gelen küresel salgın mücadelesinde turizm işletmelerinin yöneticilerinin benimsediği kriz yönetim uygulamaları ve işletmelerin performansı arasındaki ilişkide iyimserliğin düzenleyici rolünün olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Çalışmanın teorik alt yapısı olumlu yönelim ve kaynakların korunması teorisine dayanmaktadır. Çalışmanın evrenini, TR90 Bölgesinde (Trabzon, Giresun, Rize, Ordu, Artvin, Gümüşhane) faaliyet gösteren konaklama işletmeleri, seyahat işletmeleri ve yiyecek-içecek işletmelerinde ki çalışan personeli kapsamaktadır. Çalışmanın verilerinde, İsraeli ve Reichel (2003) tarafından geliştirilen, Çiftçi (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kriz Yönetim Uygulamaları Ölçeği", Scheier ve Carver (1985) tarafından geliştirilen, Sürücü (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan "Olumlu Yönelim Ölçeğinin" boyutlarından birisi olan "İyimserlik Ölçeği" ile Kuşluvan ve Eren (2008) tarafından geliştirilen "İşletmenin Tüketicilerle İlgili Performans Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, konaklama işletmeleri, seyahat işletmeleri ve yiyecek-içecek işletmelerinde; kriz yönetim uygulamaları ile işletme performansları arasındaki ilişkide iyimserliğin düzenleyici rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.