Covid-19 pandemi sürecinin e-ticaret, haksız rekabet ve tekelleşme üzerindeki etkileri

Günümüzde insanların teknolojik gelişmeler ile değişen ve gelişen tüketim alışkanlıkları e-ticaretin de Covid-19 pandemisinin etkisiyle gelişimini hızlandırdığı farklı tüketim kanallarına yönelmelerini sağladığı görülmektedir. Bu etki e-ticaret alanındaki büyüme hızını arttırmakla beraber süreci kısaltmaktadır. Piyasa hacmini ve kullanıcı adedini büyük miktarda arttırdığı görülmektedir. Zira bu süreçle gelen e-ticaret alanındaki gelişim dünya genelinde pazar alanını arttırmaktadır. İhracat ve ithalatta kayda değer bir artış sağlanmıştır. Bunlarla beraber akabinde büyük şirket ve kuruluşların oluşturduğu haksız rekabet, tekelleşme ve fiyat eşitsizliği de incelenmiştir. Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrasında e-ticaret sektöründe yükselen bir ivmenin olduğu görülmektedir. Z kuşağının da nüfus yoğunluğundan kaynaklı gelişen teknolojiye alışma ve benimseme hızı küresel çaptaki pandemi ile birleşince olumlu yönde e-ticaretin seyrini direkt olarak etkileyen bir unsur olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada Covid-19 pandemisinin e-ticaret özelinde oluşturduğu etkiler sonucunda tüketicilerin değişen tüketim alışkanlıkları, haksız rekabet ve tekelleşme arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma kapsamında İstanbul ili Avcılar ilçesi genelinde 145 kişiye online anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 28.0.1 istatistik paket programı aracılığıyla analiz yapılmıştır. Anketlerden elde edilen verilere ilişkin varyans analizi (ANOVA) kullanılarak istatistik veriler değerlendirilmiştir. Modele göre online alışveriş yapma eğilimi değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,200, gelir durumunun etkisi 0,104 olarak tespit edilirken yaş dağılımın artmasının-0,123 negatif yönlü bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Online alışverişe güven değişkeni üzerinde medeni durumun doğrudan etkisi 0,411, öğrenim durumunun doğrudan etkisinin 0,109 olduğu tespit edilmiştir. Pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,345, gelir durumun doğrudan etkisi ise 0,215 olarak tespit edilip istatiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Elde edilen bulgular sonucunda öğrenim durumunun, gelir durumunun ve yaş aralığının online alışveriş eğilimi, online alışverişe güven ve pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları ile arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.