Covid-19 pandemi sürecinin otizm spektrum bozukluğu olan çocuğa sahip aileler üzerindeki etkisinin incelenmesi

2019 yılı Aralık ayı sonunda Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan koronavirüs kısa sürede tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Koronavirüs ile başlayan pandemi sürecinin etkileri hala devam etmektedir. Bu araştırmada Covid-19 pandemi sürecinin otizm spektrum bozukluğu olan çocuğa sahip aileler üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmada görüşülen anne ve babalara, pandemi tedbirlerine dair duygu ve düşünceleri, pademinin aile yaşantılarına etkileri, pandeminin çocukları üzerindeki etkileri ve gelecekte böyle bir durum yaşanması halinde sunulacak desteklerin ne olması gerektiği alt amaçlar olarak belirlenmiş ve bunlara yanıtlar aranmıştır. Araştırmanın katılımcıları, Kırklareli ilinde yaşayan ve otizm spektrum bozukluğu olan çocuğa sahip 3 baba ve 12 anne olmak üzere toplam 15 kişiden oluşmaktadır. Araştırma fenomenoloji desenin kullanıldığı nitel bir araştırmadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmıştır. Veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre pandemi ve tedbirleri ebeveynlerin genel olarak olumsuz duygu ve düşüncelere kapılmalarına neden olmuştur. Aile yaşantısında beslenme ve uyku düzenlerinde bazı değişimler yaşanmıştır. Bu süreçte aileler sağlıklarını korumak için maske, mesafe ve hijyen kurallarına uyma, vitamin ve gıda takviyesi alma gibi çeşitli önlemler almışlardır. Ailelerin sosyal yaşam ve iletişimleri genel olarak olumsuz etkilenirken çocuklarının eğitiminde uzaktan eğitim ve canlı derslere katılamadıkları için çeşitli çalışmalar yaparak eğitime katkı sağlamaya çalışmışlardır. Bakım ve ihtiyaçları karşılama konusunda genel olarak sorun yaşamasalar da zorlandıkları noktalar da olmuştur. Pandeminin genel olarak çocuklarının rutinlerini değiştirdiği, problem davranışlarda artış olduğunu, bunlarla mücadele etmek için çeşitli yollar denediklerini, akademik ve sosyal gelişimlerinde gerilemeler olduğunu, çocukların maske ve temizliğe alıştığını ifade etmişlerdir. Gelecekte böyle bir durum yaşanması halinde eğitim kurumlarının kapanmaması ve eğitimin kesintiye uğramamasını, sağlık hizmetlerinde kolaylıklar sağlanmasını, ailelere maddi ve bilgilendirici destekler sunulmasını önermişlerdir. Araştırmada bulgular doğrultusunda yasa koyuculara, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik öneriler verilmiştir.