COVİD-19 pandemisi sürecinde anesteziyoloji ve reanimasyon hekimlerinin rejyonal anestezi uygulamalarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu anket çalışmamızın amacı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzman ve asistan hekimlerinin pandemi sürecindeki rejyonal anestezi tercihleri ve klinik uygulamalarının değerlendirilmesidir. Bu çalışma ile elde edilen bilimsel verilerin ışığında; anesteziyoloji ve reanimasyon kliniklerindeki hekimlerin rejyonal anestezi uygulamalarının değerlendirilmesiyle asistan ve uzman hekimlerin farkındalığının artması, asistanlık süreci ve devamında uzman hekimlik sürecinde rejyonal anestezi eğitimine ayrılan sürenin artırılmasını ve klinik pratikte daha fazla yer edinmesini sağlayabileceğine inanmaktayız. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, hastanemiz yerel etik kurulundan onay alındıktan sonra anketimize katılan sağlık çalışanlarına çalışmanın amacı anlatıldı. Araştırmamıza katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmıştır. Kesitsel tipteki bu araştırmanın örneklemini, Covid-19 pandemisi sürecinde ameliyathane ve yoğun bakımda aktif olarak çalışan 25-72 yaş arası Türkiye'nin çeşitli illerinde görev yapan 205 anesteziyoloji ve reanimasyon hekimi oluşturmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından oluşturulan internet tabanlı anket formu aracılığıyla kişilerin e-posta adreslerine gönderilen linkler ile toplandı. Anketimizin ilk bölümü olan 1.soru ile 6.soru arası birinci bölüm; demografik veriler olan, yaş, cinsiyet, çalıştığınız kurum, görev/unvan vb. gibi özellikleri içerecek şekilde çoktan seçmeli sorulardan hazırlanmıştır. 7.soru ile 27.soru arası ikinci bölümde; Covid-19 pandemisi sürecinde anesteziyoloji ve reanimasyon hekimlerinin rejyonal anestezi uygulamalarının, asistan ve uzman hekimlerin pandemi sürecinde rejyonal anestezi uygulamaları hakkındaki farkındalığının, asistan ve uzman hekimlerin rejyonal anestezi eğitimine ayrılan sürenin ve çalıştığı kurumda pandemi döneminde kurs veya eğitim düzenlenip düzenlenmediğine yönelik kurumlardaki olanakların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Veriler SPSS istatistik paket programında tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde dağılımı, ortalama, standart sapma), bağımsız gruplarda t testi, ANOVA testi (normal dağılım sağlanmadığında nonparametrik mann whitney U ve Kruskal Wallis test), pearson korelasyon testi ve ki kare testi kullanılarak değerlendirildi. Tüm testlerde istatistiksel önem düzeyi 0.05 olarak alındı. Bulgular: "COVID-19 Pandemisi Sürecinde Anesteziyoloji ve Reanimasyon Hekimlerinin Rejyonal Anestezi Uygulamalarının Değerlendirilmesi" başlıklı çalışmamızda dijital ortamdan anket yöntemiyle elde ettiğimiz bulgularda, katılımcıların %41,5 ini kadınlar, %58,5 ini erkekler oluşturdu. Katılımcılar 24- 72 yaş arasında olmak üzere, üniversite hastanesi, eğitim-araştırma hastanesi, devlet hastanesi, şehir hastanesi, özel hastane ve muayenehanede çalışan hekimlerden oluştu (n=205). Anketimize katılan hekimlerin %30,2 sini uzmanlık öğrencisi doktorlar oluşturmaktaydı. Katılımcıların %46,8 si üniversite hastanesi, %6,3 ü şehir hastanesi, %17,6 sı eğitim ve araştırma hastanesi, %8,3 ü özel hastane ve muayenehane, %21 ini devlet hastanesinde çalışanlar oluşturmaktadır. Katılımcıların %35,2 si 0-5 yıl, %19,9 u 6-10 yıl, %15,8 i 11-15 yıl, %13,8 i 16-20 yıl, %15,3 ü 20 yıldan fazla süredir sağlık sektöründe çalışmaktaydı. Çalışmamız ile elde ettiğimiz istatistiksel anlamlı sonuçlar; 1. KKE olarak en yüksek oranda N95-FFP3 maske kullanımının tercih edildiği, 2. Pandemi sonrası anesteziyoloji ve reanimasyon hekimlerinin rejyonal anestezi tercihleri her grup kendi içinde karşılaştırıldığında; rejyonal anestezinin doçent doktorlar tarafından daha yüksek oranda tercih edildiği, en az oranda da profesör doktorlar tarafından tercih edildiği görülmüş olup rejyonal anestezi tercihlerinin mesleki unvan ile ilişkisinin istatiksel olarak anlamlı olduğu, 3. Hem uzmanlık eğitimi aldığı kurumda hem dernekler tarafından 66 düzenlenen kurslarda eğitim görenlerin pandemi sonrası süreçte rejyonal anesteziyi tercih oranlarının daha fazla olduğu görülmüştür. 4. Yeni rejyonal anestezi ve periferik sinir bloğu yöntemleri öğrenimleri incelendiğinde en yüksek oran asistan hekimlerde olup, mesleki unvana göre karşılaştırma yapıldığında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. 5. Pandemi sonrasında anesteziyoloji ve reanimasyon hekimlerinin günlük uygulamalarında rejyonal anesteziye yönelimlerinin ve pratik uygulamalarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun dışında ülkemizde pandemi döneminde asistan ve uzman hekimlerin rejyonal anestezi eğitimine ayrılan süre ve çalıştıkları kurumda kurs veya eğitim düzenlenip düzenlenmediği değerlendirildiğinde; hekimlerin çalıştıkları kurumlarda rejyonal anestezi eğitimlerine ayrılan süre ve koşullara yönelik geliştirmelere ihtiyaç olduğunu öngörmekteyiz. Sonuç: Çalışmamızda pandemi döneminde ülkemizde rejyonal anestezi uygulamalarına dair kurs veya eğitimlerin yetersiz olduğunu gördük. Pandemi nedeniyle yoğun bakımlarda yatan hastaların yoğunluğu nedeniyle hastanelerdeki yoğun bakım yatak sayısının artırılması ve yeni yoğun bakım ünitelerinin açılmasıyla birlikte anesteziyoloji ve reanimasyon hekimlerinin çoğunluğunun yoğun bakımlarda görevlendirilmesi ve aynı dönemde elektif ameliyatların durdurulması kliniklerdeki günlük rejyonal anestezi uygulamalarının sayısını oldukça azaltmıştır. Bu durum aynı şekilde uygulamaya dayalı bir sanat olan anesteziyoloji ve reanimasyon hekimliğini icra eden uzman doktorların ve asistan hekimlerin rejyonal anestezi eğitimlerine de yansımıştır. Eğitim sürecinde rejyonal anestezinin günlük pratikte daha çok tercih edilmesi, kliniklerdeki uygulamalar ile teorik eğitimlerin sıklığının ve rejyonal anestezi eğitimine ayrılan sürenin artırılması büyük bir önem taşımaktadır. Anesteziyoloji ve reanimasyon hekimlerinin rejyonal anestezi farkındalığının ve rejyonal anestezi eğitimine ayrılan sürenin artması tüm dünyada pandemi sürecinde ameliyathane ve yoğun bakımda büyük sorumluluklar yüklenen ve tecrübe kazanan anesteziyoloji ve reanimasyon hekimlerinin gelecekte yaşanabilecek salgın ve pandemilerde daha etkin rol oynamasını sağlayabilecektir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, rejyonal anestezi, sinir bloğu, ultrason, rejyonel