COVID-19 pandemisinde hemşirelerin ikincil travmatik stres yaşama ve stresle başa çıkma durumları: Tokat ili örneği

Bu araştırma, COVID-19 pandemisinde Tokat ili merkezinde çalışan hemşirelerin travma sonrası stres belirtilerini, ikincil travmatik stres düzeylerini, etkileyen faktörleri ve hemşirelerin baş etme yollarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu ilişki arayan tanımlayıcı türdeki çalışmanın örneklemini Tokat il merkezindeki bir devlet ve bir üniversite hastanesinin acil servis, ameliyathane, yoğun bakım ve doğum kliniğinde çalışan ve araştırmayı kabul eden 269 hemşire oluşturmuştur. Araştırmada "Hemşire Tanıtıcı Bilgiler Formu'', ''İkincil Travmatik Stres Ölçeği (İTSÖ)'', ''Travma Sonrası Stres Belirtileri Ölçeği (TSSBÖ)'' ve ''Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÇTÖ)'' kullanılmıştır. Veriler ortalama, standart sapma, frekans, yüzde, minimum, maksimum değerler, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve regresyon analizi ile test edilmiştir. Hemşirelerin %58,7'si kadın, %41,3 erkek iken hemşirelerin yaş ortalaması 30,15 ± 5,312, %27,9'u travmatik bir yaşantıyı dinlemiş, %36,3'ü bireysel travmatik bir olay yaşamış, %58,4'ünün çalışma süreleri COVID-19'dan etkilenmiş, %23,3'ü COVID-19 salgını süresince başka birime görevlendirilmiştir. Katılımcıların ikincil travmatik stres puanı 23,01 ± 12,89 ve travma sonrası stres belirtileri puanı 56,41 ± 20,65'tir. Hemşireler stresle başa çıkma tarzlarından en sık kendine güvenli yaklaşımı (14,86 ± 3,78), en az ise boyun eğici yaklaşımı (7,00 ± 2,81) kullanmaktadır. İTSÖ puan ortalaması doğum servis hemşirelerinden sonra ikinci sırada acil servis hemşirelerinde yüksek düzeyde bulunmuştur. Travmatik bir olay dinleme (p < 0,01) ve stresle baş etme yöntemi varlığı (p < 0,05) ikincil travmatik stres üzerinde anlamlı yordayıcılar olarak saptanmıştır. Araştırmanın bulguları hemşirelerin İTSÖ alt boyut ve toplam puan ortalamalarının düşük düzeyde, TSSBÖ toplam puan ortalamasının orta düzeyin üzerinde olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, COVID-19 bulaşma endişesi, stresle baş etme yöntemi varlığı, haftalık çalışma saati, COVID-19 pandemisinde başa birime görevlendirme, travmatik bir yaşantıya şahit olma ve travmatik bir olay yaşama ikincil travmatik stres açısından önemli faktörlerdir. Ruh sağlığı sorunu olanlar, stresle baş etme yöntemi olmayanlar, haftalık çalışma saati az olanlar, COVID-19 pandemisinde çalışma saatleri etkilenen bireyler, COVID-19 pandemisi süresince başka birime görevlendirilenler, travmatik bir yaşantıyı dinlemeye maruz kalanlar, bireysel bir travmatik yaşam öyküsü olmayanlar, COVID-19 pandemi döneminde ruhsal destek programından yararlananlar travma sonrası stres belirtileri açısından riskli gruplardır. Hastanelere göre hemşirelerin stresle başa çıkma tarzları ölçeği alt boyut puan ortalamaları, İTSÖ toplam puanı, TSSBÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. İkincil travmatik stresi ve travma sonrası stres belirtilerini önlemek veya azaltmak amacıyla risk faktörlerinin göz önünde bulundurulması, bu doğrultuda önlem alınması, eğitim/psikolojik destek sağlanması ve sağlık politikalarının düzenlenmesi önerilir.