COVİD-19 salgın sürecinde engelli bireye sahip ailelerin aile yılmazlık kaynaklarının incelenmesi

Bu çalışma, Covid-19 salgın sürecinde engelli bireye sahip ailelerin aile yılmazlık kaynaklarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacına yönelik olarak en az bir engele sahip olan çocuğu bulunan ailelerden on üç kadın, iki erkek olmak üzere toplam on beş ebeveyn katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden "olgubilim (fenomenoloji)" deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri çalışma kapsamında geliştirilen "Aile Yılmazlık Görüşme Formu" ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Görüşmeler araştırmacı tarafından yüz yüze gerçekleştirilmiş ve her bir görüşme yaklaşık olarak 20-25 dakikada gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler araştırma soruları kapsamında içerik analizine tabi tutulmuştur. Verilerin analizinde MAXQDA 12 programı kullanılmıştır. Yapılan içerik analizi sonuçlarına göre Covid-19 salgın sürecinde engelli çocuğa sahip ailelerin görüşleri (Walsh, 1996) tarafından geliştirilen aile yılmazlık modeli çerçevesinde içsel ve dışsal koruyucu faktörler ile içsel ve dışsal risk faktörleri altında kategorize edilmiştir. Modele en yoğun katkıyı içsel koruyucu kaynakların yaptığı görülmektedir. İçsel koruyucu kaynaklar yoğunluk sırasına göre aile içi inanç sistemleri, yönetim şekilleri ve aile içi iletişim süreçleri kodları katkı sunmaktadır. Modele en çok katkıyı sunan alt kod ise, aile inanç sistemleri içerisinde yer alan değerler ve maneviyat alt kodudur. Değerler ve maneviyat alt kodunu yoğunluk sırasıyla; yakınlık/bağlılık, eş desteği, açıklık/iletişim, esneklik/uyum, olumsuzluğa anlam verme ve iş birlikçi problem çözme takip etmektedir. Dışsal koruyucu kaynaklar ise sosyal destek ve ekonomik kolaylık kodu ile kategorize edilmiştir. Sosyal destek ve ekonomik kolaylık koduna en yoğun katkıyı sağlık kurumu ve çalışanları alt kodu sunmaktadır. Yoğunluk sırasına göre komşu desteği, kök aile desteği ve akraba desteği takip etmektedir. İçsel risk faktörleri kategorisi altında kodlanan bireysel risk faktörleri yoğunluk sırasına göre; bulaş korkusu, ölüm korkusu ve çaresizlik yoğun olarak hissedilmektedir. Dışsal risk faktörleri altında kategorize edilen çevresel risk faktörleri yoğunluk sırasına göre; eğitimin aksaması, salgının yarattığı olumsuz davranışlar ve medyanın olumsuz etkisi yoğun olarak görülmektedir. Yine ailesel risk faktörleri altında kategorize edilen eş desteği eksikliği içsel risk faktörleri modeline katkı sunduğu anlaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılarak önerilerde bulunulmuştur.