COVID-19 salgınının makroekonomik performansa etkisi: Avrupa Birliği örneği

Covid-19 (Yeni Koronavirüs Hastalığı) salgını, hızlı yayılım göstermesi, vaka ve ölüm sayılarının yüksek olması nedenleriyle sağlık açısından ciddi problemlere yol açtığı gibi, ekonomik açıdan da pek çok problemlere yol açmıştır. Özellikle salgının yayılımını önlemek amacıyla sınırların kapatılması ve sokağa çıkma yasağı gibi önlemlerin uygulanması başta istihdam, ekonomik büyüme ve ticarete önemli zararlar vermiştir. Bu çalışmada Covid-19 salgınının Avrupa Birliği üyesi ülkelerin makroekonomik performanslarına etkisi araştırılmıştır. Salgının makroekonomik performansa etkisinin tespit edilmesi uygulanacak iktisadi politikaların belirlenmesi açısından önem arz etmektedir. Bu hususta Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin 2013-2022 dönemi makroekonomik performanslarını ölçmek adına bir makroekonomik performans endeksi türetilmiş ve bu endeks türetme işleminde sihirli kare yöntemi kullanılmıştır. Sihirli kare yöntemi için performans kriterleri olarak büyüme, cari denge, enflasyon ve işsizlik değişkenlerine yer verilmiştir. Seçilen bu değişkenlerin ağırlıklandırılmasında ise eşit ağırlık yönteminin yanı sıra, dar çekirdek, geniş çekirdek, Keynesyen ve Boratav-Heterodoks adı verilen farklı ağırlık oranlarına dayalı farklı yaklaşımlar da benimsenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, ele alınan 2013-2022 döneminde AB27 ülke grubu için 2013-2022 dönemi ele alındığında, en az-en çok yöntemine göre normalleştirilen değerlerden tüm ağırlıklandırma yaklaşımlarına göre en yüksek makroekonomik performansın gösterildiği yıl 2021; en düşük makroekonomik performansın gösterildiği yıl ise sihirli kare ve Boratav-Heterodoks yaklaşımlarına göre 2020, dar ve geniş çekirdek yaklaşımlarına göre 2022 ve Keynesyen yaklaşıma göre 2013'tür. Referans değer yöntemine göre normalleştirilen değerlerden sihirli kare ve Boratav-Heterodoks yaklaşımlarına göre elde edilen performans skorlarına göre en iyi yıl 2022, dar ve geniş çekirdek yaklaşıma göre 2018 ve Keynesyen yaklaşıma göre 2019'dur. Keynesyen yaklaşım hariç diğer tüm yaklaşımlara göre, en kötü performans gösterilen yıl 2020 iken, Keynesyen yaklaşıma göre 2018'dir. Bu sonuçlara göre, AB27 ülke grubu için toplam on performans skorundan altısında 2020 yılı en düşük makroekonomik performansın gösterildiği yıl olarak tespit edilmiştir. Tüm yaklaşımlardan elde edilen ortak bulgulara göre, salgının en büyük etkisinin 2020 yılında olduğu ve 2020 yılında ülkelerin makroekonomik performansının ciddi oranda düştüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ancak genel olarak ülkeler, 2021 yılı itibariyle salgının ekonomik etkilerini nispeten atlatmışlar ve makroekonomik performanslarını artırmışlardır.