Reformist idealin krizi: 1875-1876 dönemine dair Osmanlı kriz anlatılarının bir eleştirisi

Bu çalışma, Mithat, Cevdet ve Mahmud Nedim Paşalar ile Ahmet Mit-hat Efendi'nin Osmanlı'da 1875-1876 döneminde yaşanan ekonomik, siyasi ve uluslararası krizlere dair anlatılarını II. Abdülhamid döneminin kurucu anlatıları olarak incelemeyi amaçlamaktadır. İmparatorluk içindeki ve ulus-lararası arenadaki siyasi statükonun çözüldüğü bu dönemde, Tanzimat dö-neminin ideolojik çatallanmalarının, bu anlatılarda, bir sonraki siyasi rejimi şekillendirme amacıyla yeniden inşa edildiğini öne sürmektedir. Çalışma; siyasi incelemelere, hatıralara ve kroniklere dayanarak, Ali Pa-şa'nın 1871'deki ölümünden sonra imparatorluğun iç siyasi mücadeleleri ile uluslararası alanda liberal bir İngiltere ile monarşist bir Rusya arasındaki rekabetin iç içe geçmiş doğasını tartışmaktadır. Dönemin siyasi figürlerinin, kriz dönemini kendi siyasi ideallerini öne çıkarmada bir fırsat olarak göre-rek yaşanan krizleri bu doğrultuda metinleri aracılığıyla yeniden inşa ettik-lerini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan çalışmanın temel amacı, 1875-1876 döneminin esas krizinin, Avrupa güç dengesinin sarsılmasına paralel olarak Tanzimat statükosunun çözülmesinden doğan bir rejim krizi olduğunu öne sürmektir.