Cumhuriyet Dönemi felsefe eğitimi (1923-1938)

Türkiye, 18.yy.'dan günümüze kadar süregelen çağı yakalama, ilerleme, aydınlanma, çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkma sürecinde; dünya görüşünü, devlet şeklini, tüm kurumlarını ve dolayısıyla eğitim sistemini de değiştirdi. Filozoflarının düşünceleri ve çalışmaları sonucu aydınlanan, aklı merkeze alan ve büyük adımlar atarak ilerleyen Batı karşısında Osmanlı İmparatorluğu, Lale devrinden itibaren "padişah-saray" olarak gelişen Avrupa'dan haberdar olmuşlardır, ancak "mutaassıp" bürokrasi, medrese ve yeniçeri ocağı direnişiyle karşılaşıldı. Hâl böyle olunca savaşlarda yenilgiler kaçınılmaz oldu. Osmanlı, bu noktadan sonra Batı'dan geri olduğunu aşama aşama kabul etmeye başladı. Batı taklit edilerek durum toparlanmaya çalışılıyordu, ama yüzyılların geri kalmışlığı, kitlelerce özümsenmeyen yenilikler ile giderilemezdi ve tarihin bizlere pek çok kez gösterdiği kaçınılmaz son gerçekleşti ve Osmanlı İmparatorluğu tarih sahnesinden çekildi. Osmanlı İmparatorluğunun çöküşünde birçok sebep gösterilebileceği gibi içlerinden belki de en önemlisi eğitim ve öğretim sisteminin çok yetersiz ve çağ dışı olmasıydı. Batı'yı aydınlatan, Batı'nın ilerlemesinde kilit rol oynayan kişiler filozoflar, düşünürlerdi. Batı Antik Çağ'dan itibaren birçok filozof yetiştirmişti. Bu filozoflar toplumu aydınlatma, aklı özgürleştirme ve ideal devleti oluşturma görevlerini üstlendiler. Oysa ki, Osmanlı İmparatorluğu'nda filozof bir yana felsefe eğitimi bile yok denecek düzeydeydi. Belli bir program yahut ders kitabı mevcut değildi.Mustafa Kemal önderliğinde gerçekleştirilen Kemalist Devrim, bu eksikliğin farkındaydı. Mustafa Kemal, eğitim konusuna özel önem gösterdi. Türkiye Cumhuriyetinde felsefenin kurumsallaşmasını, felsefe programlarının oluşturulmasını, ders kitaplarının basılmasını sağladı. Bu tezde, Osmanlı Dönemi'nin Batı etkisiyle ortaya çıkan fikir akımları, Kemalist Devrimin eğitim anlayışı, Kemalistlerin eğitim alanında ne yapmak istedikleri ve Ortaöğretim ve Üniversite düzeyinde felsefe alnında yapılan reformlar, çalışmalar ve programlar ele alındı. Anahtar Kelimeler: Felsefe, Reform, Üniversite, Cumhuriyet, Kemalizm, Eğitim, Ortaöğretim