Cumhuriyet sonrası Türk romanında Alevilik inancının yansımaları

Roman türünün örnekleri, içinden çıktığı toplumun düşünce ve estetik yapısının yansımalarıyla doludur. Yazar; romanında, bağlı bulunduğu toplumun tarihini, sosyo-kültürel yapısını, sosyal ve siyasi alanda geçirdiği değişmeleri yansıtır. Bu anlayışla yazılan roman, yazarın içinde yaşadığı toplumun gerçeklerini dile getirir. Yazar ele aldığı bütün bu gerçekleri romanında ustaca işlemeli ve kendi toplumuna yeni bakış açıları ve yorumlar sunmayı başarabilmelidir. Türk edebiyatında roman türü bağlamında baktığımızda inanç (mezhep) temelinde yazılan romanlara çok sık rastlanılmadığı görülmektedir. Kimi romanlarda olayların geçtiği mekânın var olan gerçekliği sebebiyle Alevi inancından, inanca dayalı gelenek ve göreneklerinden, yaşam biçimlerinden söz edilmek durumunda kalınmıştır. Alevi edebiyatının günümüze taşınması noktasında en önemli araç sözlü gelenektir. Yazılı gelenek bu noktada biraz zayıf kalmıştır. Aleviliği ana ya da yan tema olarak işleyen, Alevilerin günlük yaşamını, inanç ritüellerini, gelenek-göreneklerini yansıtan romanlar sayıca fazla değildir. Bu romanların geçmişi yakın tarihe uzanmakta olup bu romanlarda Alevilik inancı anlatılırken yazarların farklı pencerelerden baktıkları görülmektedir. Bünyesinde oldukça zengin kültürel ögeler, inançsal ritüeller, değer yargıları içeren Alevilik; bu çerçevede romanlarda yansımasını bulmuştur. Bu çalışmada Alevilik inancının Cumhuriyet sonrası Türk romanına hangi yönleriyle ve nasıl yansıdığı gözler önüne serilmeye, örneklem olarak seçilen romanlardan elde edilen dağınık verilerin bir sistem içinde bütünleştirilerek yorumlanmasına ve genel bir yargıya varılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: roman, Alevilik, Aleviliğin inanç ritüelleri.