Cumhuriyet'ten günümüze toplumsal olayların giyim üzerindeki etkilerinin incelenmesi (1920-2010)

Çevre koşullarının olumsuz etkilerinden korunmak amacıyla ortaya çıkan giyim, zamanla bireyin kişisel bir parçası halini almıştır. Giysi giyinme aracı olarak medeniyetlerin dönemlerine ait özelliklerinin sunumudur ve uygarlığın gelişimini gösteren en önemli öğelerinden biridir.Tarih içinde toplumsal yapının temelleri atıldıktan sonra toplumu oluşturan bireylerin kendi kültürel, sınıfsal, siyasal yapısı çerçevesinde giyindiği ve toplumdaki yerine göre giyimde değer yargılarını oluşturduğu görülmüştür.Bu araştırmada 1920-2010 tarihleri arasında ?Cumhuriyet'ten Günümüze Toplumsal Olayların Giyim Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi? konu edilmiştir. Araştırmada tarihi yöntem kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında literatür taraması yapılmıştır. Araştırma materyalini; yazılı dökümanlar, giysi fotoğrafları ve giysi kalıntılarından çekilmiş fotoğraflar oluşturmuştur.Araştırma Türkiye'de Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte çağdaşlaşma hareketlerinin başlaması ile giyimde meydana gelen değişim, yenileşme ve bunların etkilerinin nasıl süregeldiğini incelemek amacı ile planlanıp yürütülmüştür.Araştırmada net sonuçlara ulaşabilmek için, kavramsal çerçevede öncelikle giyim, moda ve toplumun tanımları yapılmış, aralarındaki sıkı ilişkiye değinilmiştir. Giyim ve toplumda yapılaşma araştırmanın sınırlılıkları çevresinde toplumsal yapının; kültürel, sınıfsal, siyasal öğeleriyle kaynaşık olarak sunulmuştur. Giyimin toplumsal olaylardan ne denli etkilendiği giyim tarihinden alınan örneklerle somutlaştırılmıştır.Bu aşamadan sonra Cumhuriyet Dönemi öncesi giyimin genel özellikleri, Batı ile ilişkilerin değişmesiyle giyimin genel özellikleri, devrimler ve çağdaşlaşma hareketlerinin giyime etkilerinden bahsedilmiştir. Cumhuriyet tarihinin giyim özelliklerinin oluşumunu belirlemek amacıyla Mustafa Kemal Atatürk'ün giyim hakkındaki görüşlerine ve giyim alanına önemli katkıları olan ?Şapka İnkılâp?ı ve ?Bazı Kisvelerin Giyilmeyeceğine Dair Kanun?a değinilmiştir.Başta toplum alanındaki devrimler olmak üzere giyim kültürel, sınıfsal ve siyasal yapılara bağlı olarak değişim içindedir. Özellikle Cumhuriyet'in ilk yıllarında giyim alanının batılılaşma, çağdaşlaşma, modernleşme ve toplumsal yaşamda kişi rollerinin değişimiyle de etkileşim içinde olmuştur.Araştırma sonucunda, başta toplum alanındaki inkılâplar olmak üzere giyimin kültürel, sınıfsal ve siyasal yapılara bağlı olarak değişim içinde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu yıllarda giyim alanının batılılaşma, çağdaşlaşma, modernleşme ve toplumsal yaşamda kişi rollerinin değişimiyle de etkileşim içinde olduğu saptanmıştır. Eğitim sistemindeki değişimden sonra ise giyim alanında açılan eğitim-öğretim kurumları ile halk bilinçlenmeye başlamıştır. Kadınların Türk Giysi Devrimi'nde öncü roller üstlendiği ve modernleşmeye, moda olanı giymeye daha çabuk uyum gösterdikleri görülmüştür. Erkekler açısından ise bu sürecin siyasal boyuta taşınarak daha sancılı geçtiği ve Kıyafet Kanunu'nun gereklerini zorlamalar, yasaklar çerçevesinde yerine getirdikleri ve zaman zaman da karşı gelmelerin olduğu görülmüştür.Zamanla giyim alanındaki modernleşme amacına ulaşmıştır. Giyim ve toplumsal yapı ilişkisi içinde Türk toplumunda 1920-2010 yılları arasındaki geçen süreçte giyim alanında saygı değer bir ilerleme kaydetmiş, insanlar kendilerini giydikleri ile anlatmaya ve toplumdaki konumunu giysisine yansıtmaya devam etmiştir.Anahtar kelimeler: Giyim, çağdaşlaşma, toplumsal etkileşim.