D-Dimer değeri yüksek olup pulmoner bilgisayarlı tomografi anjiografisinde pulmoner emboli saptanmayarak taburcu edilen hastaların 28 günlük mortalitelerinin araştırılması

D-dimer Değeri Yüksek Olup Bilgisayarlı Tomografi Pulmoner Anjiografisinde Pulmoner Emboli Saptanmayarak Taburcu Edilen Hastaların 28 Günlük Mortalitelerinin Araştırılması. Giriş ve Amaç Kardiovasküler kaynaklı ölümlerin üçüncü en sık nedeni pulmoner emboli (PE)'dir. PE olma olasılığı düşük ya da orta riskli hastalardan d-dimer testi istenmekte, düşük gelmesi durumunda pulmoner emboli ön tanısından uzaklaşılmakta, yüksek gelmesi durumunda ise ileri görüntüleme planlanmaktadır. Tanıda altın standart olan toraks bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiografisidir (TBTA) ile segmental ve subsegmental minör embolilerin tanısının atlanabileceği bilinmektedir. Yüksek d-dimer düzeylerinin birçok hastalık grubunda mortalite ile ilişkili olduğu gösteren çalışmalar olduğu gibi sağlıklı erişkinlerde dahi kısa ve uzun vadede mortalite belirteci olabileceğini gösteren çalışmalar mevcuttur. D-dimer ile mortalite ilişkisini destekleyen bu çalışmalar "Acil servislerde (AS) PE tanısıyla tetkik edilerek d-dimer düzeyi yüksek saptanan, TBTA çekilen ve bu yüksekliği açıklayabilecek herhangi bir neden saptanamayarak taburcu edilen hastaların mortalite oranlarının yüksek olacağı" hipotezini doğurmaktadır. Çalışmamızı bu hipotezi araştırmak üzere planladık. Gereç ve Yöntem Retrospektif, gözlemsel olarak planlanan çalışmamızda; 01.01.2012- 31.12.2016 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi (DEÜTFH) AS başvuran ve dahil olma kriterlerini karşılayan hastaları değerlendirdik. Dahil olma kriterleri -18 yaşın üstünde olan hastalar -Yaşa göre düzeltilmiş cut-off düzeyinin (yaş x 10 mg/L) üzerinde d-dimer düzeyi olan hastalar -TBTA çekimi yapılarak PE saptanmayan hastaları değerlendirmeye aldık. Bu hastaların AS sonlanımlarını ve 28 günlük mortalitelerini araştırdık. Bulgular Çalışmaya 213 hasta aldık. Bu hastaların AS başvuru şikâyetleri; nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, hemoptizi, senkop, sırt ağrısı, senkop ve yan ağrısıydı. Nefes darlığı ile AS başvuran hastaların daha yüksek oranda öldüğünü saptadık. Hastaların TBTA'larını normal olanlar ve olmayanlar olarak ayrıştırdık. Hastaların TBTA'larında saptanan anormal bulgular şunlardı: pnömoni, plevral effüzyon, amfizem, enfekte bronşiektazi, malignite progresyonu, mozaik perfüzyon alanları, buzlu cam alanları, pnömotoraks, ampiyem, kaviter lezyon, yeni tanı malignite lehine görünüm, perikardiyal effüzyon, aort anevrizması, mural trombüs, kolesistit, konstrüktif perikardit, perihepatik perisplenik serbest sıvı, splenik arter anevrizması ve betimlenmeyen ancak KKY lehine bulgular olarak isimlendirilen görüntüleme. TBTA'larında anormal bulgu saptanan hastaların 28 günlük mortalite oranı %13.3 iken, TBTA'ları normal saptanan hastaların hiçbiri 28 gün içinde ölmemişti. (p<0.01) Hastaları hastaneye yatırılanlar ve yatırılmayanlar olarak ayrıştırarak incelediğimizde; hastaneye yatırılan hastaların %20'sinin, taburcu edilen hastaların %6.5'inin 28 gün içinde öldüğünü saptadık. (p<0.01) 28 günlük mortalitesi olan 22 hastanın d-dimer düzey ortalamasını 6.59 mg/L FEU, yaşayan 191 hastanın d-dimer düzey ortalamasını 3.09 mg/L FEU olarak bulduk. (p<0.01) Sonuç AS'de PE ön tanısıyla araştırılan hasta grubunda d-dimer testi pozitif olmasına rağmen TBTA'sı normal olan veya kronik değişiklikler bulunan hastalar güvenle taburcu edilebilir. AS'de PE öntanısı araştırılan ve anormal TBTA bulgusu olan hastaların d-dimer düzeyleri ile mortalite oranları korele olarak artmaktadır. Anahtar Kelimeler: Pulmoner embolizm, d-dimer, toraks bilgisayarlı tomografi anjiyografisi, mortalite