Dal parçalama makinasının bağ budama artıkları için modifikasyonu ve arazi koşullarında işletmecilik değerlerinin belirlenmesi

Bu çalışma Diyarbakır ili Dicle ilçesinde bir üreticiye ait modern telli terbiye sistemli ve geleneksel serpene sistemli bağ alanlarında Haziran 2023 yılında yapılmıştır. Denemede bitkisel materyal olarak Boğazkere (şaraplık), Öküzgözü (şaraplık) ve Mazurmi (şıralık) üzüm (Vitis vinifera L.) çeşitlerinin budama artıklarından yararlanılmıştır. Bağ budama artıklarının değerlendirilmesine ve devam eden sorunların çözümüne yönelik yürütülen bu çalışmada; dal öğütme amacıyla üretimi yapılan bir makinada ikili, üçlü ve dörtlü kıyıcı bıçak kullanılarak, üç farklı kıyıcı bıçak devir (1500 d/d, 2000 d/d ve 2500 d/d) sayısında ve besleme miktarlarında gerçekleştirilmiştir. Üç üzüm çeşidi için kıyıcı bıçak sayısının, kıyıcı bıçak devir sayısının ve besleme miktarının yakıt tüketimi, güç tüketimi, dönme momenti, motor gürültüsü ve parçacık boyutlarına olan etkisi belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, en yüksek yakıt tüketimi Mazurmi (Şire) üzüm çeşidinde 1,260 l/h (1,685 kg/h) olarak elde edilirken, Boğazkere 1,075 l/h (1,439 kg/h) ve Öküzgözü 1,088 l/h (1,454 kg/h) çeşitlerinde aynı olmuştur. Kıyıcı bıçak sayısının yakıt tüketimi üzerine etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunurken, kıyıcı bıçakların devir sayılarının, yakıt tüketim değerlerine etkisi her üç devir sayısında da elde edilen veriler arasındaki fark istatiksel açıdan önemli bulunmuştur (p<0.001). Bu değerler sırasıyla 1500 d/d 0,987 l/h, 2000 d/d 1,332 l/h ve 2500 d/d'da 1,303 l/h bulunmuştur. Güç tüketim değerleri bakımından çeşitler arasındaki fark önemli bulunmuştur (p<0.01). En fazla güç tüketimi değeri, yüksek yakıt tüketim değerlerine sahip olan, Mazurmi (şire) üzüm çeşidinde 4,565 kW olarak elde edilirken, Boğazkere ve Öküzgözü üzüm çeşitleri arasında istatistiksel açıdan fark bulunmamıştır. Bıçak devir sayılarının güç tüketimine etkisi çok önemli bulunmuştur. Bıçak devir sayısının artışına bağlı olarak güç tüketimi doğrusal bir artış göstermiştir. En yüksek güç tüketimi değeri 2500 d/d'lık kıyıcı bıçak devir sayısında 4,722 kW olarak elde edilirken, 2000 d/d'da 4,102 kW ve 1500 d/d'da 3,574 kW olarak belirlenmiştir. Çeşitler için hesaplanan moment değerleri arasındaki fark istatistiksel açıdan çok önemli olmuştur (P<0.001). En yüksek moment değeri, güç tüketimi değeri ve yakıt tüketimi değerlerinin 'de yüksek olarak elde edildiği, Mazurmi (Şire) çeşidinde 22,35 Nm olarak gerçekleşmiştir. Devir sayısıyla moment değerleri arasında ters bir ilişki olmuştur. Devir sayılarının artışına bağlı olarak hesaplanan moment değerlerinde doğrusal bir azalma meydana gelmiştir. Güç tüketimine karşın moment değerinin en yüksek değeri 1500 d/d'lık devir sayısında 22,76 Nm olarak elde edilmiştir. 2000 d/d'da 19,58 Nm ve en yüksek devirde (2500 d/d) moment değeri 18,03 Nm olarak ölçülmüştür. Tüm çeşit ve bıçak sayılarında devir sayısının artışıyla gürültü değerleri artmıştır. Her çeşit için her üç bıçak sayısında devir sayısının artışına bağlı olarak parçacık boyutları küçülmüştür. İki bıçaklı kıyıcı ile yapılan parçalama işlemlerinde Mazurmi (Şire) çeşidinin 2500 d/d'da % 73 oranında 20 mm'den küçük parçacık boyutlarına sahiptir. Üç bıçaklı kıyıcı ile yapılan parçalamada Mazurmi (Şire) çeşidinde 20 mm'den küçük parçacık boyutlarında 2500 d/d'da % 44 ile iyi performans göstermiştir. Dört bıçaklı kıyıcı ile yapılan parçalamada ise Öküzgözü çeşidinin 2500 d/d'da 20 mm'nin altında % 72 oranında bir parçalama yüzdesiyle yüksek performans gösterdiği belirlenmiştir.