Darbe, cinsiyet ve bellek: 12 Eylül 1980 darbesine ilişkin kadınlar arası bellek aktarımı

12 Eylül 1980 askeri darbesi Türkiye toplumunun siyasal hayatında büyük dönüşümler yaşatan bir toplumsal olaydır. Bu olay, toplumsal hayatı ve siyasal hayatı etkileyen bir dizi dönüşümü getirmekle birlikte yaşandığı süreçte de bir dizi hak ihlaliyle ağırlıklı olarak Türkiye'deki sosyalist hareketi etkileyen sonuçlar yaratmıştır. Pek çok toplumsal mesele gibi 12 Eylül darbesi de toplumun belleğinde bir yer edinmiştir. Darbeden etkilenen kişiler arasında ağırlıklı olarak sosyalistler bulunmaktadır. Bununla birlikte darbeye dair yapılan pek çok belgesel ve araştırmada sosyalist erkeklere atıfta bulunulmuş, darbenin toplumsal etkileri farklı kuşaklardan erkekler arası bir siyasal toplumsal değişim olarak algılanmıştır. Kadınların 1980 darbesi öncesi mücadeleleri de görünmez kılındığından bu toplumsal travmadan etkilenme ve bu travmayla baş etme meselesinde ve yeni siyasal toplumun içinde de kadınlar bir toplumsal özne olarak görülmemişlerdir. Bu bağlamda kadınların ataerkil toplum yapısı içerisinde görünmezleştirilen mücadelelerini açığa çıkarmak ve kuşaklar arası bellek taşıyan toplumsal özneler olduklarını ortaya koymak önemlidir. Çünkü kadınlar siyaset içerisinde aktif siyaset yapıyor olsalar da olmasalar da toplumsal öznelerdir. Tez kapsamında görüşülen kadınlar da 12 Eylül 1980 darbesi öncesi sosyalist bakış açısıyla Türkiye'nin siyasal hayatında aktif yer alan kadınlar ve onların kızlarıdır. Böylelikle kadınların kuşaklar arası bellek yoluyla politik öznelikleri incelenecektir. Kadınların bellekleri ve politik özneliklerini ortaya koymak için sözlü tarih yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem ile görüşülen aynı aileden farklı kuşak kadınların darbeye dair bellekleri ve bu bellekten yola çıkarak günümüz politik öznelikleri bu tez çalışmasında yer bulmuştur.