David Lynch sinemasında eril bakış: Lynch filmlerinde kadının sunumu

Sinema geçmişten bu yana toplumsal olan hemen her şeye ayna tutmaktadır. Dolayısıyla sinema kültürü kronolojik olarak yaşanan birçok sosyo-kültürel değişimi kendi imkânlarıyla beyaz perdeye yansıtmaktadır. Söz konusu toplumsal cinsiyet olduğunda ise kadın yüz yıldan daha uzun bir süredir kadrajda erkek-merkezci bir tutumun öğretileri doğrultusunda betimlenmekte, kadına dair köklü kimlik ve rol değişimlerinin filmlerde kendine yer edinmesi çok sınırlı şekilde gerçekleşmektedir. Nitekim sinema kendi imkânları ile erkekliği yüceltmiş, kadın ise eril bir bakış açısı ile film kültürüne eklemlenmiştir. Feminist film kültürünün yarattığı deneysel çabalar her ne kadar bu durumu bir nebze de olsa kadının lehine çevirse de, avant-garde sanatın da patriyarkal yapıya ayak uydurması bu mücadelenin istenilen amaca ulaşamamasına neden olmuştur. Bu doğrultuda bu çalışmanın temel amacı, David Lynch sineması özelinde kadın kimliğinin öteki konumuna sürüklenmesinde ve bu rolün pekiştirilmesinde eril bakış kavramının ana hatlarının ortaya konulmasıdır. Bu çalışmada feminist film kuramının başat yöntemleri olarak kabul gören göstergebilim ve psikanalizden yararlanılmış, film çözümlemeleri bu doğrultuda gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda ünlü yönetmen David Lynch'in kadın kimliğini ya kendince yorumladığı ve cinsellik ile ilişkilendirdiği femme fatale kimliği üzerinden tasvir ettiği görülmüş, ya da dişil özneyi kimliksizleştirerek edilgen bir karakter olarak filmlerde konumlandırıldığı gözlemlenmiştir. David Lynch her ne kadar sanat sinemasından beslenen ayrıksı bir yönetmen olsa da, söz konusu kadın olduğunda, ilgili yönetmenin de ataerkil bir zihniyetle kadına dair olanı klişe imajlarla ve mizojinist bir şekilde ele aldığı fark edilebilmektedir.