Değişen evlilik ritüelleri, kültür etkileşimi ve tüketim ilişkisi: Tokat ili örneği

Kültürün önemli bir bileşeni olan ritüeller toplumsal düzeni yansıtmanın yanı sıra kültürel değerlerin yaratılması ve yeniden canlandırılması anlamında bir araç olarak hizmet etmektedir. Evlilik süreci ritüelleri ait olunan kültürü içinde barındıran, ondan etkilenen ve onu etkileyen önemli olaylardır. Bir kültürdeki evlilik tüketimini ritüeller aracılığıyla incelemek bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu araştırmanın amacı, kültürel değişim ve etkileşimin evlilik ritüellerine ve dolayısıyla evlilik tüketimine ne ölçüde yansıdığını ortaya koymak ve evlilik ritüel tüketicilerinin profillerini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılarak karma yöntem ile bir çalışma tasarlanmıştır. Nitel veriler evlilik sürecinde olanlar, evliler ve kayınvalidelerden oluşan 15 kişi ile yapılan derinlemesine mülakatlar aracılığıyla toplanmış, analiz sürecinde içerik analizinden faydalanılmıştır. Nitel araştırma neticesinde elde edilen veriler ışığında nicel veri toplama aracı geliştirilmiştir. Nicel çalışmada farklı illerde ikamet eden 417 tüketiciden veri toplanmıştır. Oluşturulan evlilik ritüelleri tüketimi ifadeleri faktör analizine tabi tutularak evlilik ritüeli tüketici profillerinin belirlenmesinde kullanılacak faktör boyutları tespit edilmiştir. Gösterişçi ritüel tüketimi, geleneksellik, modern fotoğraf çekim ritüelleri, bohça kültürü karşıtlığı, modern hazırlık ritüelleri, düğün öncesi ritüel karşıtlığı, çiftlerin bütçelerini kullanma, modern evlilik teklifi ritüelleri, ritüel tüketiminde aile bütçesini kullanma ve gelinin damattan modern ritüel beklentileri yapı geçerliliği test edilmiş evlilik ritüelleri tüketimi boyutlarıdır. Bu faktörler aracılığıyla tüketiciler kümeleme analizi ile bölümlendirilerek dört evlilik ritüeli tüketici kümesi elde edilmiştir. Bunlar; kararsızlar, arada kalanlar, kusursuz ritüel düşkünleri ve hazırcı ritüel düşkünleri kümeleridir. Yapılan ANOVA testleri neticesinde kümeler arasında evlilik ritüelleri tüketimi açısından anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Son olarak yapılan analizler neticesinde uygulayıcılar ve gelecekteki araştırmalar için öneriler geliştirilmiştir.