Demokrat Parti dönemi Türk-İngiliz ilişkileri (1950-1960)

16. Yüzyılda başlayan Türk-İngiliz ilişkileri, bugüne kadar inişli çıkışlı birgrafik izlemiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'na kadar Osmanlı'nın toprakbütünlüğünü koruma politikası izleyen İngiltere, bu tarihten sonra Osmanlı'yıparçalama siyaseti izleyeme başlamıştır. İngiltere'nin bu politikası, LozanAntlaşması'na kadar devam etti. Lozan Antlaşması ile İngiltere, Anadolu'da kurulanyeni Türk devletini tanıdı. Lozan'dan kalan Musul sorunun 1926'da çözülmesiylebirlikte Türk-İngiliz ilişkileri, II. Dünya Savaşı'na kadar yumuşama dönemine girdi.II. Dünya Savaşı esnasında bir ara gerilen iki ülke ilişkileri, savaş sonunda dostluğadönüştü. Çünkü II. Dünya Savaşı sonunda Sovyetler Birliği'nin, Türkiye veOrtadoğu üzerinde yayılmacı bir politika izlemesi, Türkiye ve İngiltere'yi ortakpaydada buluşturdu. Mayıs 1950'de Demokrat Parti'nin iktidara gelmesiyle, Türk-İngiliz ilişkileri yeni bir boyuta taşındı.Demokrat Parti iktidarı ile birlikte Türkiye, NATO'ya girebilmek içingirişimlerini yoğunlaştırdı. Fakat Türkiye'nin NATO'ya girme isteği karşısındaİngiltere, Türkiye'yi NATO yerine Ortadoğu savunmasına dahil etmek istemiştir. Busorun Türkiye'nin 1952'de NATO'ya girmesinden sonra Ortadoğu savunmasına aktifolarak katılmayı kabul etmesiyle çözümlendi. Bu gelişmeyle birlikte Türk-İngilizilişkileri; Ortadoğu çerçevesinde tam bir işbirliğine dönüştü. Ancak bu durum,Türkiye'nin Arap dünyası ile ilişkilerinin bozulmasına neden oldu.Türkiye ve İngiltere arasında Ortadoğu'daki olaylarla gelişen dostluk,Türkiye'nin Yunanistan ile Kıbrıs meselesinden dolayı yaşadığı gerginliğe de olumluyansıdı. Yunanistan'ın Türkiye'yi Kıbrıs meselesinden soyutlamak isteği karşısındaİngiltere, Türkiye'nin Kıbrıs meselesinde taraf olduğunu vurgulayarak TürkviHükümeti'ne destek vermiştir. Yunanistan'ın Kıbrıs'ı kendine bağlamak içinBirleşmiş Milletler'e yaptığı başvurular karşısında, Türkiye ve İngiltere birliktehareket etmiştir. Zürih ve Londra Antlaşmaları esnasında devam eden Türk-İngilizişbirliği, 1960'da Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulmasında oldukça etkili olmuştur.Böylece Kıbrıs sorunu, Türk Hükümeti'nin istediği şekilde çözümlenmiştir.Bu tez, giriş ve sonuç bölümlerinin dışında dört bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde 1950 yılına kadar Türk-İngiliz ilişkilerinin tarihi anlatılmıştır. İkincibölümde, Türkiye'nin NATO'ya girmesi ve İngiltere'nin tutumu ele alınmıştır.Üçüncü bölümde ise, Türk-İngiliz ilişkileri Ortadoğu'da meydana gelen olaylarçerçevesinde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde Türk-İngiliz ilişkileri, Kıbrıs sorunuçerçevesinde incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Türkiye, İngiltere, Osmanlı Devleti, Demokrat Parti,Ortadoğu, Kıbrıs.