Depolama süresinin pamuk (Gossypium hirsutum L.) tohumunun yağ asitleri ve çimlenme oranı üzerine etkisi

Amaç: Depolama zamanının pamuk tohumluğunun çimlenme özelliği, yağ ve yağ asitleri kompozisyonları üzerine olan etkisinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Materyal Yöntem: Ülkemizde tescil edilen 10 adet pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşitleri materyal olarak kullanılmıştır. Eşit koşullarda yetiştirilmek üzere 10 adet pamuk çeşidi ile tesadüf blokları deneme deseni kullanılarak 3 tekerrürlü olmak üzere tarla çalışması kurulmuştur. Tarla çalışmasından elde edilen ürünler çırçırlanarak, her pamuk çeşidinden elde edilen tohumların %50'si delinte edilip, diğer %50'si havlı olarak depolanmıştır. Havsız ve havlı tohumların hasat sonrası 0-1. arası, 3.cü ve 5.ci aylarında laboratuvar koşullarında soğukta (15℃) ve sıcakta (30℃) çimlenme testi çalışmaları yapılmış ve depolama süresi boyunca yağ asidi kompozisyonları belirlemek için analiz edilmiştir. Sonuç: Pamuk tohumu yağ asidi kompozisyonunun % olarak büyük bir bölümünü oluşturan stearikasit, oleikasit, linoleikasit, palmitikasit yağ asitlerinin depolama süresince 1., 3. ve 5. aylarda tohum içinde aynı miktarlarda olmadığı gözlemlenmiştir. Depolama süresince stearikasit miktarları ortalama %2.39 dan %2.29'a azalmıştır. Oleikasit miktarları ortalama değerleri depolama süresi boyunca %18.24' den %17.79 azalmıştır. Linoleikasitte ise durum tam tersi olmuştur 1.ci aydan 5.ci aya kadar geçen süreçte ortalama %49.94 den %52.96'ya bir artış gözlemlenmiştir. Palmitikasit miktarında 1.ci aydan 5.ci aya kadar geçen süreçte ortalama %24.30'dan %23.92' ye düşüş belirlenmiştir. Araştırmamızda en iyi çimlenme yüzdesi depolama süresince 3. Ay çimlendirme testleri sonuçlarında saptanmıştır. Havlı durumda depolanan pamuk tohumlarında çimlenme yüzdesinin düşüşü delinte tohumlara kıyasla daha az olduğu görülmüştür. Depolama süresinin ve koşullarının pamuk tohumluk kalitesini belirleyen bazı özellikler üzerinde oldukça etkisinin olduğu vurgulanmıştır.