Depresyon hastalarında ilaç yan etkilerinin inflamatuar belirteçlerle ilişkisi

Giriş ve Amaç:Son yıllarda Majör Depresif Bozukluk (MDB) ile inflamasyonun ilişkisi çalışmalara sıkça konu olmaktadır. Ancak bildiğimiz kadarıyla yan etkilerin inflamasyon ile ilişkisine dair bir çalışma mevcut değildir. Tıp dünyasında karşılaşılan en önemli problemlerden biri ilaç yan etkisidir. Bu çalışmadaki amaç, antidepresan ilaç yan etkilerinin inflamatuar belirteçlerden ''nötrofil/lenfosit oranı, monosit/HDL oranı, monosit/lenfosit oranı, platelet/lenfosit oranı, WBC (beyaz kan hücresi) ve CRP'' ile olan ilişkisinin araştırılarak ilaç kaynaklı olası sorunların önüne geçilmesine katkı sağlamaktır. Gereç ve Yöntem:2023 Şubat ile 2024 Şubat ayları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri polikliniğine başvuran 18-65 yaşları arasında DSM- 5 ölçütlerine göre Majör Depresif Bozukluk tanısı almış, en az 1 aydır antidepresan ilaç kullanan ve yan etki gelişen 60 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesi yönünden eşleştirilmiş 60 gönüllü sağlıklı aydınlatılmış onamları alındıktan sonra çalışmaya dahil edildi. Toplam iki grup oluşturuldu. Grup 1: MDB tanısı alan, antidepresan ilaç kullanan ve yan etki gelişen 60 hasta, Grup 2: 60 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya alındı. Tüm katılımcılardan venöz kan alındı. Hemogram, CRP ve HDL, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Merkez laboratuvarında çalışıldı. ''Nötrofil/lenfosit oranı, monosit/HDL oranı, monosit/lenfosit oranı, platelet/lenfosit oranı, WBC ve CRP'' düzeyleri saptandı.Katılımcıların hepsine bilgilendirilmiş gönüllü onam formu imzalatıldıktan sonra iki gruba da sosyodemografik veri formu dolduruldu. Sadece hasta grubundaki bireylere Udvalg Kliniske Undersøgelser (UKU) Yan Etki Değerlendirme Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği (CGI), The Montgomery–Åsberg Depression Rating Scale (MADRS) ve Hamilton Anksiyete Ölçeği (HAM-A) uygulandı. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 24.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Bu çalışmadaki önemli bulgular; konsantrasyon sorunları yan etkisinin nötrofil ve nötrofil/lenfosit oranı ile anlamlı ve negatif yönde korele olduğu, uyku hali/ sedasyon yan etkisinin monosit/hdl ve monosit/lenfosit oranı ile anlamlı derecede pozitif yönde korele olduğu, rüya görmede artma yan etkisinin platelet değeri ile anlamlı olarak pozitif yönde korele olduğu, kilo artışı yan etkisinin nötrofil, lenfosit, wbc değerleri ile anlamlı düzeyde pozitif yönde korele olduğu ve platelet/lenfosit oranı ile negatif yönde korele olduğu, ereksiyon bozukluğu yan etkisinin platelet/lenfosit oranı ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğu, orgazm bozukluğu yan etkisinin monosit değeri ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğu, vajinada kuruluk yan etkisinin nötrofil değeri ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğu ve fiziksel bağımlılığın nötrofil/lenfosit oranı ile anlamlı düzeyde negatif yönde korele olduğudur. Ayrıca SSRI grubu antidepresan ilaç kullanan hastalarda monosit değerinin SSRI dışı antidepresan ilaç kullanan hastalara göre anlamlı derecede daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Bu çalışmadaki veriler, antidepresanların yan etki mekanizmalarının inflamatuar belirteçlerle ilişkili olabileceğini ortaya koymaktadır. Antidepresan ilaçların yan etki mekanizmalarının açıklığa kavuşması yan etkilerin önüne geçebilmeye imkan tanıyabilir. Yan etkilerin önüne geçilebilmesi tedavi uyumunu arttırabilir ve buna bağlı olarak relapslar ve kronikleşme azaltılabilir. Bu çalışma, ilaç yan etkisiyle inflamatuar belirteçler arasındaki ilişkiyi araştıran ilk çalışma olması nedeniyle oldukça önem arz etmektedir.