Dicle havzasında sıcaklık yağış ve kuraklık analizi

Endüstriyel faaliyetler sonucu atmosferdeki karbondioksit ve diger gazlardaki artıs dünyanın küresel olarak ısınmasına neden olmaktadır. Bu ısınma iklim degisikliginin yanı sıra taskın ve kuraklık gibi ekstrem olaylarda artıslara sebep olmaktadır. Son yıllarda iklimlerdeki degisiklikler sonucu bazı ülkelerde sel felaketleri olurken, bazı ülkelerde ise artan sıcaklık ve azalan yagıslarla birlikte kuraklık görülmektedir. Bitki örtüsünden yoksun Güney Dogu Anadolu Bölgesinde kuraklık zamanla gelisen önemli dogal afetler arasında yerini almaktadır. Yapılan arastırmalar kurak ve yarı kurak bölgelerde mevsim içinde ortaya çıkan ürün kayıplarının büyük bir kısmının su yetersizligi sonucunda olustugu konusunda birlesmektedir. Dicle havzası yagıs-sıcaklık ve kuraklık analizi olarak yapılan bu çalısmada, seçilmis 13 meteoroloji istasyonuna ait uzun yıllar ortalama sıcaklık verileri ile seçilmis 18 meteoroloji istasyonuna ait uzun dönem ortalama aylık yagıs degerleri Devlet Meteoroloji sleri tarafından yürütülen sürekli ölçüm sonuçlarından elde edilmistir. ki asamadan olusan bu çalısmanın birinci asamasında, Dicle Havzası'ndaki uzun yıllar içerisinde belirli istasyonlardan elde edilen verilerle kurak dönemlerin yagıs, sıcaklık degisimleri ve potansiyel evapotranspirasyon degerleri dikkate alınarak Thornthwaite kuraklık indeksleri hesaplanmıs ve söz konusu bölgenin kuraklık riski belirlenmistir. kinci asamada ise Gelistirilmis Fournier Yagıs ndisi ve Bagnouls-Gaussen Kuraklık ndisleri belirlenerek bu iki indise baglı olarak yagısların neden oldugu her istasyona ait asındırıcı güç indisleri hesaplanmıstır. Bu çalısmada, Thornthwaite Kuraklık indeksi sınıflamasına göre kuraklık riskinin en az oldugu yerin Bitlis ve kuraklık riskinin en fazla ve ciddi oldugu yerlerin sırası ile Diyarbakır, Batman ve Cizre oldugu belirlenmistir. Gelistirilmis Fournier ve Bagnouls-Gaussen yöntemlerinin bir arada kullanılması ile bes aylık Haziran-Ekim arası bir istasyon (Cizre),dört aylık Haziran-Eylül arası dokuz istasyon, üç aylık Haziran-Agustos aylarında olmak üzere üç istasyonda kurak dönemlerin olustugu sonucuna varılmıstır. ANAHTAR KELMELER : Dicle Havzası, Sıcaklık,Yagıs ndisi, Kuraklık ndisi, Thornthwaite Yöntemi, Fournier Yöntemi, Bagnouls-Gaussen Yöntemi